Türk abecesindeki eksik damgalar/sesler é ve ñ

Kim ne derse desin, Türk abecesine iki simge eklenmelidir: é ve ñ.

Kapalı e ve genizcil n seslerini simgeleyen bu harfler mutlaka abecemizde olmalı. Çünkü anlam ayırıcı özelliğe sahipler ve birçok karışıklığın önüne geçiyorlar. Ayrıca eski Türkçede ve günümüzde diğer Türklerin çoğunun abecelerinde bu sesler var. Azerbaycan’da genizcil n simgesi yok ama kapalı e simgesi var. Özbekistan’da kapalı e için de genizcil n için de simge yok. Ancak diğer Türk ülkelerinde her iki ses için de simge vardır. Zaten abecelerde anlam ayırıcı tüm seslerin gösterilme zorunluluğu vardır. Bu ilke gereği bile olsa bu iki harf eklenmelidir. Örnek vereyim:

İkinci tekil kişi iyelik eki ñ sesidir. Diğer n seslerinden ayrılmasını sağlar. “Ata’m, izindeyiz” yazısıyla dalga geçip “İzinden dönün de biraz çalışın” diyenleri bilirsiniz. Oysa iz sözcüğüne gelen iyelik eki genizcil n sesidir. “İzindeyiz” yerine “iziñdeyiz” yazılsaydı, böyle bir sorun olmayacaktı. Yine “Kitabını okudum” sözündeki kitap kimindir? “Onun” mu, yoksa “senin” mi? “Senin” olduğunda genizcil n gelecektir (kitabıñı), onun olduğunda ise düz n (kitabını). Bu tür ayrımları bu ses sağlar.

Gelelim kapalı e (é) sesine… Türkçede “er” (asker) sözcüğü ile “ér” (erken) sözcüğü, günümüzde aynı yazılıyor. Bir kişiye “Erdoğan” adını veriyorsunuz. “Erken doğan” mı demek istiyorsunuz, “erkek/asker olarak doğan” mı? İşte burada kapalı e sesi anlamı ayırıyor. Yine aynı ayrım “el” sözcüğünde de var. Organ olan el, düz e ile, yabancı anlamındaki el ise é ile (él) yazılır. “Eller dokunmasın sana” derken, yabancılar mı dokunmasın diyoruz, herhangi birinin eli mi değmesin diyoruz? Bu karışıkları bu harf ortadan kaldırır.

Kapalı e’nin anlam ayırdığı sözcüklere diğer örnekler:

et: yiyecek türü.
ét: etmek eyleminden buyruk kipi.

ev: yuva anlamında.
év: evmek (ivmek) eyleminden buyruk kipi.

eñ: abartma ilgeci olan (eñ büyük)
én: genişlik anlamında (odanıñ éni ve boyu)

eğe: kaburga anlamında
éğe: törpü anlamında

eş: eşmek eyleminden buyruk kipi.
éş: çiftlerden biri.

Dipçe: x, q ve w seslerini soracak olanlara şimdiden yanıt verelim… Bu sesler Türkçede anlam ayırıcı değildir. Yerlerine yakın sesler kullanılması (q yerine k, w yerine v gibi) anlamı değiştirmez. O yüzden abecede olmaları yanlıştır.

Dipçe: Genizcil n sesi yalnızca iki tekil kişi iyelik ekinde değil, bazı sözcüklerin kökünde de bulunmaktadır. Bunlardan birkaçı şöyledir: tañrı, deñiz, soñ, añmak, alañ, biñ (sayı olan), beñ (leke olan), beñzemek, buñ, eñ (abartma sözü olan), göñül, geñiş, oñur, koñuşmak, öñ, yalñız, yeñi, yañkı, siñmek… vb.

Yazıyı Değerlendirin

Değerlendirmeler (0)

Değerlendirme yok

ilgili yazılar

Viking Alfabesi, Viking Alfabesi Nedir?

Viking Alfabesi, Viking Alfabesi Nedir?Viking Alfabesi, Viking Alfabesi Nedir? Viking Alfabesi Viking Alfabesi, olarak...

Açık saygınlık (overt prestige) nedir?

Açık saygınlık (overt prestige) nedir? Açık saygınlık (overt prestige)(Toplum...

Abece Nedir? Alfabe nedir? Alphabet Nedir?

Abece Nedir?, Alfabe nedir?, Alphabet Nedir?Abece Nedir? Alfabe nedir?...

Yanlış türetme veya yanlış örnekseme nedir? (misderivation or false...

Yanlış türetme nedir, yanlış örnekseme, misderivation, false analogyYanlış türetme...

Kiril Alfabesi, Kiril Alfabesinin ismi

Kiril Alfabesi, Kiril Alfabesinin ismiKiril Alfabesi Kiril Alfabesi Kiril alfabesi, gibi daha...

Anadolu'da Yaşamış Diller

Anadolu'da Yaşamış DillerAnadolu'da Yaşamış Diller İÇİNDEKİLER  Dil Aileleri 1  Anadolu’nun Diller Tarihi Sümerce...

Abdülhamit’in Latin Abecesine Geçme Girişimi

Abdülhamit'in Latin Abecesine Geçme Girişimi Kaynak: Türktarihim.com / Sedat Ekinci ...

Ölçünlü dil nedir? Ölçünlü dilin özellikleri nelerdir?

Ölçünlü dil nedir? Ölçünlü dilin özellikleri nelerdir? Ölçünlü dil;...

Dil ve kültür, dil, dilin özellikleri, dilin millet hayatındaki...

Dil ve kültür, dil, dilin özellikleri, dilin millet hayatındaki...

Ülkelerin adları nereden gelir? (Ülkelerin isimleri nereden gelir?)

Ülkelerin adları nereden gelir, Ülkelerin isimleri nereden gelir?Ülkelerin adları nereden...

Dünyada Dil Aileleri, Dünya Dillerinin Sınıflandırılması

Dünyada Dil Aileleri, Dünya Dillerinin Sınıflandırılması, dillerin sınıflandırılması ve...

METİN GRAMERİ, La grammaire textuelle, Rıza FİLİZOK

METİN GRAMERİ, La grammaire textuelle, Rıza FİLİZOKMETİN GRAMERİ, La...

Eskicilik Nedir? Archaism Nedir? Eskicilik, Archaism Örnekleri

Eskicilik Nedir, Archaism Nedir, Eskicilik, ArchaismEskicilik Nedir? Archaism Nedir? Konu:...

İlginizi Çekebilir