Fetih dönemi, Türklerin Orta Asya’dan batıya doğru yayılmalarıyla başlayıp Anadolu’nun Türkleşmesiyle sonuçlanan tarihi bir süreçtir. Bu dönemde Türkler, Anadolu’ya yaptıkları akınlarda başta Bizans olmak üzere çeşitli düşman kuvvetleriyle çatışmışlardır. Ayrıca, bu dönemde Malazgirt, Miryakefalon ve Kösedağ gibi büyük zaferler kazanılmıştır.
Fetih sürecinde Türkler yalnızca yeni topraklar edinmeyi amaçlamamış, aynı zamanda Anadolu’yu İslam’a açma gayesi de taşımışlardır. Bu nedenle fetihlere katılan kahramanlar, ölümlerinde şehit, sağ kaldıklarında ise gazi kabul edilmiştir. Bu inanç, fetihlere katılmayı bir onur sayan halk arasında büyük bir coşku yaratmıştır. Anadolu içlerine yapılan akınlar ve zaferlerde kahramanlık gösterenler, toplumda yüksek bir saygınlık kazanmış, zamanla bu kahramanlarla ilgili anlatılar efsanevi ve destansı bir boyut kazanmıştır.
Aşağıda yer alan Ebû Müslimnâme, Dânişmendnâme ve Battalnâmeler gibi eserler, fetih döneminin kahramanlık mücadelesini anlatan dini, destanı ve efsanevi öğelerle bezeli önemli yapıtlar arasında yer almaktadır.
Battalnâme: Yazarı bilinmeyen bu destan, 9. yüzyılda Malatya’da doğduğuna inanılan Seyyid Battal Gazi’nin Bizans’la yaptığı mücadelelerdeki kahramanlıklarını konu alır. Asıl adı Ebû Mehmed Cafer bin Sultan Hüseyin bin Rebi‘ bin Abbasü’l-Hâşimî olan Battal Gazi, Malatya ve Kayseri gibi şehirlerde çeşitli şekillerde anlatılan çok sayıda nüshaya sahiptir.
Dânişmendnâme: Melik Dânişmend Ahmed Gazi’nin kahramanlıkları etrafında şekillenen bir destandır. Fuad Köprülü’nün ifadesine göre, Ahmed Gazi yalnızca cesur bir kahraman değil, aynı zamanda halk arasında saygı duyulan bir velî kişilik olarak da kabul edilmiştir. Battalnâme gibi birçok farklı çeşidi ve yazılı nüshası bulunur.
Ebû Müslimnâme: Ebû Müslim-i Horasanî’nin hayatı ve maneviyatı etrafında şekillenen, dini, destanı ve menkıbevi öğeleri birleştiren bir hikâyedir. Bunun dışında, İslami dönemin erken dönemlerinde halk arasında yaygın olan Manas, Çingiznâme (Cengiznâme), Köroğlu ve Satuk Buğra Han gibi destanlar da büyük bir popülerliğe sahiptir.
Fetih dönemi kahramanlıkları, bu destanlar sayesinde Türk halkının kültüründe derin izler bırakmış ve kuşaklar boyu anlatılmaya devam etmiştir.