EDEBİYATIN BİLİMLERLE İLİŞKİSİ

Bu yazımızda EDEBİYATIN BİLİMLERLE İLİŞKİSİ, güzel sanatlar içinde edebiyatın yeri, sanat nedir? Güzel sanatlar nedir? Edebiyat nedir, Edebiyatın Tanımı gibi konuları ele alacağız.

>Tarih: Geçmiş zamanlarda yaşayan insan topluluklarının her türlü faaliyetlerini yer ve zaman bildirerek, sebep-sonuç ilişkisi içinde anlatan bilim dalıdır.

(Edebi eserler, tarih bilimi için belge niteliği taşır.)

>Sosyoloji: Toplum ve insanın etkileşimi üzerinde çalışan bilimdir. Toplumsal (sosyolojik) araştırmalar, sokakta karşılaşan farklı bireyler arasındaki ilişkilerden, küresel sosyal işleyişlere kadar geniş bir alana yayılmıştır.

(Edebi eserler, toplum ile içli dışlıdır. Toplum, eserlere yansır.)

>Psikoloji: Davranışları ve zihinsel süreçleri inceleyen bilim dalıdır. Hem insanlar hem de hayvanlar üzerindeki çalışmaları kapsar.

(Edebî eser; şair veya yazarın iç dünyasında, ruhunun derinliklerinde yoğrulur; onun kişiliğini yansıtır. Bu yönüyle o, psikolojiyle yakından ilgilidir.)

>Felsefe: Varlık, bilgi, gerçek, adalet, güzellik, doğruluk, akıl ve dil gibi konularla ilgili genel ve temel sorunlarla ilgili yapılan çalışmalardır.

(Edebî eserlerde işlenen düşünce sistemi, felsefenin metotlarıyla incelenir.)

/Not: Bir edebi eserin değişik bilim dallarından faydalanması, ona bilimsel bir özellik kazandırmaz.

/Not: Bir edebî eser oluşturulurken bilimlerin verilerinden faydalanmak, eserin etkileyiciliğini arttırır.

EDEBİYAT-TARİH İLİŞKİSİ

*Uygarlık: Toplumların maddi ve manevi varlıklarının; fikir, sanat çalışmalarıyla ilgili niteliklerinin tümüne uygarlık (medeniyet) denir.

*Uygarlık Tarihi, bütün ulusların meydana getirdikleri uygarlık eserlerini kültür ve medeniyet ürünlerini inceler.

*İnsanoğlunun felsefe, din, ekonomi, edebiyat, siyaset gibi önemli ve belirleyici kültür alanlarındaki eylem ve ürünlerinin tarihidir.

*Alt Dalları: Bilim Tarihi, Dinler Tarihi, Edebiyat Tarihi, Felsefe Tarihi, Siyaset Tarihi vs.

*Kültür, tarihsel, toplumsal gelişme süreci içinde oluşturulan bütün maddi ve manevi değerler ile bunları oluşturmada, sonraki nesillere iletmede kullanılan; insanın doğal ve toplumsal çevresine egemenliğinin ölçüsünü gösteren araçların bütünüdür.

*EDEBİYAT TARİHİ, bir ulusun yüzyıllarca meydana getirdiği edebi eserleri inceleyerek geçirdiği dönemleri kronolojik bir sıra içinde inceleyen bilim dalıdır.

-Edebi türlerin gelişimini, edebi dönemleri, dönemin siyasi olaylarını, dönemin sosyal hayatını, sanatçıların hayatlarını ve sanatçıların eserlerini inceler.

-Tarih biliminin, üzerinde kısaca durduğu edebî olay ve şahsiyetleri, detaylı olarak inceler.

-Ulusun kültürünün de anahtarıdır.

-Edebiyat tarihi, edebiyatı, tarihin içinde ele alır.

-Dünyada “edebiyat tarihi” alanındaki ilk çalışma İtalyan tarihçi Vicotarafından yapılmıştır.

-Bizde ilk edebiyat tarihi denemesini Ziya Paşa, 1874’te, “Mukaddime-i Harabat” ile yapmıştır.

-Edebiyat tarihi alanındaki ilk eserimiz, Abdulhalim Memduh’un yazdığı “Tarih-i Edebiyat-ı Osmaniye”dir.

-İlk bilimsel edebiyat tarihi çalışmalarını Fuat Köprülü yapmıştır.