Nefes, nefesin özellikleri, halk şiirinde nefes

Nefes

Nefes, dini temellere bağlı âşık edebiyatı nazım şekillerinden ilahilerin Alevi-Bektaşi âşıklarınca yazılanlarına denir. Konusu genellikle tasavvuftaki vahdet-i vücud, Alevi-Bektaşi ilkeleri, tarikat kurallarıyla ilgilidir. Dili sade bir Türkçe olan nefesler biçim olarak koşmaya benzer. Dörtlükler halinde hece ölçüsünün 7, 8, 11’li kalıpları ile ya da az da olsa aruzla yazılanlara rastlanmaktadır. Dörtlük sayısı 3-7 arasında değişir. Fazla da olabilir.

Nefes Nazım Biçimi Özellikleri

  • Bektaşi şairlerinin yazdığı tasavvufi şiirlerdir.
  • Genellikle, nefeslerde tasavvuftaki Vahdet-i Vücud felsefesi anlatılır.
  • Bunun yanında Hz. Muhammed (A.S.M) ve Hz. Ali (R.A) için övgüler de söylenir.
  • Nazım birimi dörtlüktür. Dörtlük sayısı 3 ila 8 arasında değişir.
  • Hece ölçüsüyle yazılırlar. Ama aruz ölçüsüyle yazılan nefesler de vardır.
  • Nefeslerde, kalenderâne ve alaycı bir üslup dikkati çeker.
  • Duygu ve düşünceleri nükteli bir şekilde ve zarafet ölçüleri içinde söylemek nefesin en belirgin özelliğidir.
  • Özellikle Pir Sultan Abdal, bu tarzdaki şiirleriyle tanınır.

Alevi ilahilerine “nefes”, “deme”, “deyiş”; Mevlevi ilahilerine “ayin”; Gülşeni ilahilerine “tapuğ”; Halveti ilahilerine de “durak” adı verilir.

Nefes Örneği

Eşrefoğlu al haberi
Bahçe biziz bağ bizdedir
Biz de mevlanın kuluyuz
Yetmiş iki dil bizdedir
 
Erlik midir eri yormak
Irak yoldan haber sormak
Cennetteki ol dört ırmak
Coşkun akan sel bizdedir
 
Âdem vardır cismi semiz
Abdes alır olmaz temiz
Halkı dahleylemek nemiz
Bilcümle vebal bizdedir
 
Biz erenler gerçeğiyiz
Has bahçenin çiçeğiyiz
Hacı bektaş köçeğiyiz
Edep erkan yol bizdedir
 
Kuldur Hasan Dede’m kuldur
Manayı söyleyen dildir
Elif hakka doğru yoldur
Cim ararsan dal bizdedir

Yazıyı Değerlendirin

Değerlendirmeler (0)

Değerlendirme yok

ilgili yazılar

Servet-i Fünûn (Edebiyat-ı Cedide) Döneminde Hikâye ve Roman

Servet-i Fünûn (Edebiyat-ı Cedide) Döneminde Hikâye ve RomanServet-i Fünûn...

TÜRK EDEBİYATI ROMAN ÖZETLERİ 

"TÜRK EDEBİYATI ROMAN ÖZETLERİ" ilginize sunulmuştur...TÜRK EDEBİYATI ROMAN ÖZETLERİ  TÜRK EDEBİYATI ROMAN ÖZETLERİ  ŞAİR...

NESİR – DÜZ YAZI TÜRLERİ KONU ANLATIMI, DÜZ YAZI...

Deneme, Eleştiri, Gezi yazısı, Haber Yazısı, Hatıra, anı, Makale, Mektup, Roman,...

EDEBİ AKIMLAR> Rus Edebiyatı ve Temsilcileri

Realizm, Romantizm, Sembolizm, Sürrealizm, Dünya edebiyatı, Türk edebiyatı, Yunan...

En Temel Edebiyat Bilgileri

En Temel Edebiyat Bilgileri En Temel Edebiyat Bilgileri...

Anadolu’da Tasavvufî Düşüncenin Başlangıcı

Anadolu'da Tasavvufî Düşüncenin Başlangıcı ANADOLU SAHASINDA TASAVVUFÎ DÜŞÜNCENİN...

EDEBİ AKIMLAR> Sembolizm (Simgecilik)

Edebi Akımların Özellikleri, Dadaizm, Egzistansiyalizm, Ekspresyonizm, Empresyonizm, Entüisyonizm, Fütürizm,...

Ninni, Ninni Nedir?

Ninni, Ninni Nedir? Ninni, Ninni Nedir? ...

17. Yüzyıl Aşıkları Özellikleri Temsilcileri

17. Yüzyıl Aşıkları Özellikleri Temsilcileri 17. YÜZYIL ÂŞIKLARI...

Yalçın Mıhçı Şarkı Sözleri 1 – KUMLARA ŞİİRLER YAZDIM

1 - KUMLARA ŞİİRLER YAZDIM SEVGİMİZ BAKİR BİR...

14. YÜZYILDA NESİR

14. YÜZYILDA NESİR14. YÜZYILDA NESİR 14.yüzyılda gerek telif gerekse Arapça...

TOPLUMCU GERÇEKÇİ ROMANIN SİYASAL SOSYAL ARKA PLANI

TOPLUMCU GERÇEKÇİ ROMANIN SİYASAL SOSYAL ARKA PLANIToplumcu Gerçekçi Romanın...

TASAVVUF FELSEFESİ VE TEKKE ŞİİRİ

TASAVVUF FELSEFESİ VE TEKKE ŞİİRİTASAVVUF FELSEFESİ VE TEKKE ŞİİRİ TDH...

İlginizi Çekebilir