DEĞİL SÖZÜ ÜZERİNE

DEĞİL SÖZÜ ÜZERİNE

DEĞİL SÖZÜ ÜZERİNE

Değil sözünü İstanbul ağzına göre düşündüğümüzde, çok doğru bir yaklaşım. Değil yerine, “Deyil” yazılamaz.
Ancak ortak Türkçeye göre düşünürsek farklı sonuçlarla karşılaşırız.

Sözgelimi; Azerbaycan’da, /ğ/ yerine sıklıkla /y/ kullanılıyor. Azerbaycan’da, ya da Azerbaycan ağzıyla konuşulan yerlerde, değil yerine, “deyil” diyorlar.
Anadolu’nun çoğu yerinde değil yerine, “deel” deniyor. Türkmenistan’da değil yerine, “däl” diyorlar. Türkmenistan’da uzatmalar alfabede gösterilmiyor. Anadolu’daki deel ile Türkmenistan’daki däl aynı. /ä/ harfi, a ile e arası bir ses içindir. Bizde bu harf olmadığı için /e/ ile yazılır. Ancak, söylenişi tıpkı /ä/ sesi gibidir.

Türkmenistan’da, Kırgızistan’daki gibi uzatılan harfler çift olarak yazılsaydı şöyle olacaktı:
Dääl. Tıpkı Silifke’nin Keben yöresinde söylendiği gibi, “Deel”
Tataristan’da (Başkenti Kazan) değil yerine, “tügel” deyiveriyorlar.

Ek bilgi:
Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Doğu Türkistan’da konuşulan Türkçede, değil yerine, “emes” sözü kullanılmaktadır.
Sonuç: İstanbul ağzına dayalı Türkçe, Türkçenin diğer ağızlarına zarar vermiştir. Ortak alfabe olursa bu zarar biraz azaltılabilir.