Şapka işareti, inceltme işareti, düzeltme işareti

Şapka işareti, inceltme işareti, şapka işareti nedir, inceltme işareti nedir?

Şapka işareti, inceltme işareti nedir?

En sık sorulan sorular arasında bulunan “Düzeltme işareti nedir, düzeltme işareti nerelerde kullanılır?” sorusunu ayrıntılı olarak yanıtlayalım. Bildiğiniz gibi düzeltme iiareti; şapka işareti, inceltme işareti olarak da adlandırılır.

Düzeltme İşareti Nedir, Nerelerde Kullanılır?

Düzeltme işaretinin kullanılacağı yerler aşağıda gösterilmiştir:

  • 1. Yazılışları bir, anlamları ve söylenişleri ayrı olan kelimeleri ayırt etmek için okunuşları uzun olan ünlülerin üzerine ko­nur: adem (yokluk), âdem (insan); adet (sayı), âdet (gelenek, alışkanlık); alem (bayrak), âlem (dünya, evren); aşık (eklem kemiği), âşık (vurgun, tutkun); hal (sebze, meyve vb. satılan yer), hâl (durum, vaziyet); hala (babanın kız kardeşi), hâlâ (henüz); rahim (esirgeme), rahîm (koruyan, acıyan); şura (şu yer), şûra (danışma kurulu) vb.

UYARI: Katil ( öldürme) ve kadir (<kadr = değer) kelimeleriyle karışma olasılığı ol­duğu hâlde katil (ka:til = öldüren) ve kadir (ka:dir = güçlü) kelimelerinin düzeltme işareti konma­dan yazılması yaygınlaşmıştır.

  • 2. Arapça ve Farsçadan dilimize giren birtakım kelimelerle özel adlarda bulunan ince g, k ünsüzlerinden sonra gelen a ve u ünlüleri üzerine konur: dergâh, gâvur, karargâh, tezgâh, yadigâr, Nigâr; dükkân, hikâye, kâfir, kâğıt, Hakkâri, Kâzım; gülgûn, merzengûş; mahkûm, mezkûr, sükûn, sükût vb. Kişi ve yer adlarında ince l ünsüzünden sonra gelen a ve u ünlüleri de düzeltme işareti ile yazılır: Halûk, Lâle, Nalân; Balâ, Elâzığ, İslâhiye, Lâdik, Lâpseki, Selânik vb.
  • 3. Nispet ekinin, belirtme durumu ve iyelik ekiyle karışmasını önlemek için kullanılır: (Türk) askeri ve askerî (okul), (İslam) dini ve dinî (bilgiler), (fizik) ilmi ve ilmî (tartışmalar), (Atatürk’ün) resmi ve resmî (kuruluşlar) vb.

Uyarı: Nispet eki alan kelimelere Türkçe ekler getirildiğinde düzeltme işareti olduğu gibi kalır: millîleştirmek, millîlik, resmîleştirmek, resmîlik vb.

  • 4. Arapça, Farsça ve batı kaynaklı sözcüklerde /l/ ünsüzünden sonra gelen /a/, /u/ ünlüleri üzerine düzeltme imi konmaz: billur, klakson, lakin, lazım, reklam, selam, üslup…
  • 5. Nispet eki olan “i”lerin (Ar. Önad eki) üzerine düzeltme imi konmaz: hukuki, iktisadi, insani, milli, siyasi…
  • 6. Yabancı sözcüklerdeki uzun ünlüleri gösteren harflerin üzerine de düzeltme imi konmaz: adalet, ahlak, badem, evlat, idare, ilaç, ilah, imla, rica, şair, vali…

Bileşik sözcüklere gelen ekler, Boğaziçi’ne mi, Boğaziçi’ye mi, Kocaeli’ye mi, Kocaeli’ne mi?

Bazı yeradlarına gelen ekler nasıl kullanılır?

Örneğin İnciraltı’ya-İnciraltı’na ya da Kemeraltı’ya-Kemeraltı’na kullanımlarından hangisi doğrudur?

Yanıt:

Yeradı olan bileşik sözcükler ek aldıklarında, “İnciraltı’na gidiyorum; İnciraltı’ndan geliyorum; İnciraltı’nı gördün mü?” ya da “Kemeraltı’nda buluşalım; Kemeraltı’na gideceğim; Kemeraltı’nın yeni halini gördün mü?” gibi kullanılır.

Yararlı olması dileğiyle…

Yazıyı Değerlendirin

Değerlendirmeler (0)

Değerlendirme yok

ilgili yazılar

V Harfi ile Başlayan Zıt Anlamlı Kelimeler

V Harfi ile Başlayan Zıt Anlamlı Kelimeler vadeli ↔ süresizvadesiz...

Bağlaç olan ki’nin yazılışı ve Türkçedeki ‘ki’ kullanımları

Bağlaç olan ki'nin yazılışı ve Türkçedeki "ki" kullanımları Bağlaç...

Özne nedir? Öznenin özellikleri, özne türleri

Özne nedir, Öznenin özellikleri, özne türleriÖzne nedir? Öznenin özellikleri,...

Sözcükte Anlam, Sözcükte Genel Anlam, Sözcükte Özel Anlam

Sözcükte Anlam, Sözcükte Genel Anlam, Sözcükte Özel Anlam Sözcükte Anlam,...

KPSS Türkçe Konu Anlatımı, KPSS Türkçe ders notları 3

KPSS Türkçe Konu Anlatımı, KPSS Türkçe, KPSS Türkçe, KPSS Türkçe test,...

Paragrafta Anlam > Anlatıcı Bakış Açıları > Gözlemci Bakış...

Paragrafta Anlam, Anlatıcı Bakış Açıları, Gözlemci Bakış AçısıParagrafta Anlam...

YKS-TYT İçin Paragrafın Anlatım Yönü, Paragrafın Yapı Yönü, Paragrafın...

YKS-TYT İçin Paragrafın Anlatım Yönü, Paragrafın Yapı Yönü, Paragrafın...

YKS-TYT İçin Sözcükler Arası Anlam İlişkileri

YKS-TYT İçin Sözcükler Arası Anlam İlişkileriYKS-TYT İçin Sözcükte...

Cümlenin Öğeleri, Cümlenin Öğeleri Konu Anlatımı, Cümlenin Öğeleri Nelerdir,...

Cümlenin Öğeleri, Cümlenin Öğeleri Konu Anlatımı, Cümle Nedir, ...

Ünsüzlerde görülen bazı ses dönüşümleri

Ünsüzlerde görülen bazı ses dönüşümleri b >...

Paragrafta Anlam > Paragrafın Yapı Bilgisinin Önemi

 Paragrafta (Parçada) Anlam, Paragrafın Yapı Bilgisinin Önemi Paragrafta (Parçada) Anlam, Paragrafın...

B Harfi ile Başlayan Zıt Anlamlı Kelimeler

B Harfi ile Başlayan Zıt Anlamlı Kelimeler babacan ↔ sevimsizbabayiğit...

Anlatım Bozuklukları Konu Anlatımı > Anlamca Çelişen Sözcüklerin Bir Arada...

Anlamca Çelişen Sözcüklerin Bir Arada KullanılmasıAnlamca Çelişen Sözcüklerin Bir...

İlginizi Çekebilir