Samipaşazade Sezai Kimdir? Hayatı, Edebi Kişiliği, Eserleri
Samipaşazade Sezai Kimdir? Hayatı, Edebi Kişiliği, Eserleri
Samipaşazade Sezai (d. İstanbul, 1860 – ö. 26 Nisan 1936, İstanbul)
1860’ta İstanbul’da doğdu. 26 Nisan 1936’da İstanbul’da yaşamını yitirdi. “Sergüzeşt” romanının yazarı. Babası Abdurrahman Sami Paşa’nın konağında özel öğrenim gördü. 1880’de ağabeyi Suphi Paşa’nın başında olduğu Evkaf Nezareti Mektub-i Kalemi’ne memur olarak girdi. Ertesi yıl Londra elçiliği ikinci katipliğine atandı. İngiltere’de kaldığı 4 yıl boyunca İngiliz ve Fransız edebiyatlarını inceledi. Elçilikteki görevinden İstifa edip İstanbul’a döndü. İstişare Odasına memur oldu.
İlk romanı “Sergüzeşt” yüzünden göz hapsine alındığını düşünerek 1901’de Paris’e gitti Jön Türkler’e katıldı. Meşrutiyet’in ilanına kadar Paris’te kaldı. İttihat ve Terakki’nin Paris merkezinde görev yaptı. Örgütün yayın organı olan “Şura-yı Ümmet” gazetesinde 2’nci Abdülhamit’in baskıcı rejimini eleştiren yazılar yazdı. 1908’de 2’nci Meşrutiyet’in ilanından sonra İstanbul’a döndü.
1909’da Madrid Büyükelçiliği’ne atandı. Birinci Dünya Savaşı başlayınca Madrit’ten İsviçre’ye geçti, savaşın sonuna kadar burada kaldı. 1921’de emekliye ayrıldı ve İstanbul’a döndü.
Yaşamının son yıllarında kendisine, Büyük Millet Meclisi kararıyla “Hidamat-ı vataniyye tertibinden” maaş bağlandı.
Divan edebiyatına karşı çıkan Namık Kemal, Abdülhak Hamit Tarhan gibi yazarların etkisiyle Batı edebiyatına yöneldi. Alphonse Daudet’den esinlenerek yazdığı kısa öykülerle Batılı anlamda ilk gerçekçi ürünleri verdi. 1874’te “Kamer” gazetesinde yayınlanan söylevtüründeki ilk yazılarıyla adını duyurdu. İlk kitabı 3 perdelik tiyatro oyunu “Şir” (=Aslan) 1879’da basıldı.
İlk romanı olan ve kendisine büyük ün sağlayan “Sergüzeşt” Türk edebiyatındaromantizmden gerçekçiliğe geçişin başarılı örneklerinden biri sayılır. Bu romanda bir paşazade ile bir cariyenin aşk öyküsü anlatılır.
Samipaşazade Sezai’nin Eserleri:
Roman:
Sergüzeşt (1889)
Öykü:
Küçük Şeyler (1892)
Oyun:
Şir (1879)
Sohbet – Anı – Eleştiri:
Rumuzu’l- Edeb (1900)
İclal (1923)