”Liever Turks Dan Paus”
”Papacı (Katolik) olacağına Türk ol”
– Hollanda basımlı bir süs eşyası.
Protestanlık mezhebinin kurucusu Luther, Kur’an’ı Latince tercümesinden okuyup incelemiş, 1530’da yayımladığı Libellus de ritu et moribus Turcorum adlı risalesinde Türkleri Hristiyanlarla kıyaslayarak, onları alçak gönüllü, yaşamında sade ve karakterli bulur ve der ki; Doğu Avrupa’da köylüler o kadar kötü koşullar altında yaşamaktadır ki, Türkleri adeta kurtarıcı olarak karşılamaktadırlar.
Kanuni Sultan Süleyman, Luther’i bir Alman elçisi vasıtasıyla İstanbul’a çağırdı. Fakat 1532’de Osmanlılar Avrupa’yı yakından tehdit edince, Luther bir Alman ve Hristiyan olarak, Türkleri “şeytanın hizmetkarları” ilan etti ve tüm Hristiyanları onlara karşı savaşa çağırdı.
Buna rağmen bir çok Lutherci vaiz, Türk himayesindeki Macar topraklarında serbestçe yeni mezhebi vaaz etmekteydiler. O zaman bir Alman yazarı, Poul Anderbach; ibadet özgürlüğü inancın bireye aidiyeti ve başka benzerlikler yüzünden Lutherciliği İslam’a yakın buluyordu.
Halil İnalcık – Rönesans Avrupası