Ortadoğu’nun en büyük gölü olan İran’daki Urmiye Gölü, son 20 yılda yaklaşık yüzde doksanını kaybetti. Türkiye ise İran’ın hatalarını tekrarlıyor…

Sulak alanların korunmasıyla ilgili uluslar arası Ramsar Sözleşmesi’ne adını veren kente ev sahipliği yapan İran, Ortadoğu’nun en büyük gölü olan Urmiye Gölünü koruyamadı. 3 bin 713 kilometrekarelik Van Gölü’nün yaklaşık bir buçuk katı yüzölçüme sahip olan 5 bin 200 kilometrekarelik Urmiye Gölünün yaklaşık yüzde doksanı, iklim değişikliği, barajlar ve hatalı kullanım yüzünden yok oldu. İranlı yetkililer, ülkenin kuzeybatısında Azeri nüfusun yaşadığı bölgede bulunan Urmiye Gölünü kurtarmak için 3 milyar dolarlık dış kaynak kullanmak için harekete geçti. 2 Şubat 1971 tarihinde İran’ın Ramsar kentinde imzalanan uluslararası Ramsar Sözleşmesi, yeryüzündeki sulak alanların korunması ve sürdürülebilir kullanımını amaçlıyor.

Urmiye gölü 1984

Urmiye gölü 2014

ORTADOĞU’NUN EN BÜYÜK GÖLÜ KURUDU

İran’ın kuzeybatısında yer alan Urmiye Gölü, Ortadoğu’nun en büyük, dünyanın ise ikinci en büyük tuz gölüydü. 1275 rakıma sahip olan Urmiye Gölü, 1967 yılında sulak alan olarak koruma altına alındı. 200 kuş türüne ev sahipliği yapan Urmiye Gölü, bölgede yaşayan milyonlarca insan için de yaşamsal öneme sahipti. Ancak 1995 yılından itibaren gölde başlayan çekilme, 2011’de 7 metre gibi rekor seviyelere ulaşmıştı. Nüfusunun büyük kısmını Azerilerin oluşturduğu bölgede bulunan Urmiye Gölü’nün kurtulması için yıllardır çeşitli programlar uygulamaya konuluyor. Yapılan bilimsel araştırmalara göre yaklaşık yüzden 90’ını yitiren Urmiye Gölünün küçülme nedenleri arasında, küresel iklim değişimi, gölü besleyen su kaynakları üzerine yapılan barajlar ve hatalı su kulanımları gösteriliyor. İran, Urmiye Gölü’nü besleyen su kaynaklarını üzerine yirmiden fazla baraj inşa etti.

VAN GÖLÜ’NDEN KURUYAN URMİYE GÖLÜ’NE SU TRANSFERİ PROJESİ

Kapalı bir havzada bulunması nedeniyle sularını yitirdikçe tuzluluk oranı artan Urmiye Gölü kıpkırmızı bir görünüm alıyor. Birkaç yıl önce göl üzerinde çalışan gemiler ve iskeleler adeta hayalet görünümünü almış durumda. Yüzden fazla adayı barındıran göldeki adaların büyük kısmı bugün sadece çölleşmeyi bekleyen birer kara parçası. Gölün çekilmesiyle bozulan ekosistem, çevreye kötü kokular yayıyor. Giderek dev bir lağım çukuruna dönüşen Urmiye Gölü’nü kurtarmak için Aras ve Kura nehirleriyle Van Gölü’nden su transferleri yapılması için projeler yürütülüyor.

İRAN, GÖLÜ KURTARMAK İÇİN 3 MİLYAR DOLARLIK KAYNAK ARAYIŞINDA

İranlı yetkililer, Urmiye gölünün tamamen ellerinin arasından kayıp gitmesini engelleyebilmek için yıllardır çare arıyor. İran’ın Batı Azerbaycan Valisi Mohammad Mehdi Şehriyari, Urumiye Gölü’nün yeniden hayat bulması için yabancı mali kaynaklar kullanılacağını açıkladı. Şehriyari, Cumhurbaşkanlığının Urumiye gölünün hayat bulması için 3 milyar dolarlık yabancı mali kaynak kullanılmasını onayladığını ve bu hususta yabancı yatırımcılarla müzakerelerin başladığını söyledi. İran resmi haber ajansı İRNA’nın haberine göre gölün yeniden hayat bulması için projelerin il düzeyinde yönetilmesinin daha iyi sonuçlar doğuracağını ifade eden Şehriyari, makro planlayıcıların detaylara yerel düzeyde olduğu kadar vakıf olamayacaklarını dile getirdi.