KIRGIZ TÜRKÇESİNDEN ONLARCA TÜREMESİ OLAN BİR GÖRKLÜ SÖZ: KÖRK
Ildeniz Turan
KIRGIZ TÜRKÇESİ – TÜRKİYE TÜRKÇESİ
TÜRKÇE KÖKENLİ KÖKTEŞ SÖZLER SÖZLÜĞÜ adlı sözlüğümden
& KÖRK (ad) = Görk, güzellik, gökçeklik. bkz. körük. < “KÖRG” / “KÖRK” Eski Uygur Türkçes.
körkü (ilgi ad çek.) = Görkü, güzelliği, gökçekliği.
Atasözü: Attın körkü calında; Kızdın körkü çaçında. ≡ Atın görkü (güzelliği) saçında; Kızın görkü saçında.
Atasözü: Cigit körkü: Kılık. ≡ Delikanlı görkü (güzelliği): Kılık (ahlak, karakter, huy).
Atasözü: Akaktın körkü bermette; Alp cigittin (azamattın) körkü: Emgekte. ≡ Akikin görkü sedefte; Alp yiğidin görkü (güzelliği) emekte.
Atasözü: Cüzdün körkü: Sakal; Sözdün körkü: Makal. ≡ Yüzün görkü Sakal; Sözün görkü atasözü.
Atasözü: Köldün(/ deñizin) körkü kemede; Balanın körkü enede. ≡ Gölün görkü, güzelliği gemide; Çocuğun körkü anada.
Atasözü: Okumuştuuluk (daanalık) menen kıskalık, sözdün körkü. = Bilgililik ile kısalık sözün görkü, güzelliği.
Atasözü: Suluunun körkü közündö; Sözmördün (çeçendin, tilmerdin) körkü sözündö. ≡ Görklünün görkü gözünde; Sözmürün (hatibin) görkü sözünde.
Atasözü: Tokoy toonun körkü; Er eldin körkü. ≡ Orman dağın görkü, güzelliği; Yiğit elin (halkın) körkü, güzelliği.
körkün (belirtme ad çek.) = Görkünü, güzelliğini, gökçekliğini.
Atasözü: Cer cüzünün körkün köz açat; Gözöldün köönün söz açat. ≡ Yer yüzünün görkünü, güzelliğini göz açar; Güzelin gönlünü söz açar.
körktüü (varlık neteg.) = Görklü, güzel, gökçek bkz. körüktüü, suluu, gözöl.
körktüülük (varlık neteg. durum adı) = Görklülük, güzellik, gökçeklik. bkz. körüktüülük, körk,
körktölüü (oluş eyl.) (I) = Görklüleşmek, güzelleşmek, gökçekleşmek.
körktölüü (oluş eyl. adı) (II) = Görklüleşme, güzelleşme, , gökçekleşme.
körksüz (yokluk neteg.) = Görksüz, güzel değil, çirkin, sevimsiz.
Atasözü: Ak samandı çöptöy kör; Körksüz da bolso tüzük kör. ≡ Ak samanı ot gibi gör; Görksüz, biçimsiz olsa da güzel, biçimli gör.
körksüzdük (yokluk neteg. durum adı) = Görksüzlük, çirkinlik, sevimsizlik.
körköm (neteg.) (I) = Görkemli, muhteşem.
körköm (neteg.) (II) = Uz, uzlukla yapılan, sanatkârâne.
körkömdük (durum adı) (I) = Güzellik. Görkemlilik, muhteşemlik.
& körük (ad) “seyrek kullanılır” = Görk, güzellik, gökçeklik. bkz. körk.
körüktüü (varlık neteg.) “seyrek kullanılır” = Görklü, güzel, gökçek. bkz. körktüü, suluu, gözöl.
körüktüülük (varlık neteg. durum adı) “seyrek kullanılır” = Görklülük, güzellik, gökçeklik. bkz. körktüülük.