Göktürkçe Türk Nasıl Yazılır? Göktürkçe Türk Yazısı Böyledir:
Göktürkçenin Damgaları, Kuralları ve Örnekleri
TDH OLARAK, GÖKTÜRKÇE TÜRK YAZABİLMENİZ İÇİN KURALLARI VE DAMGALARI AŞAĞIDA ANLATTIK. ÖNCE TEK TEK DAMGALARI (HARFLERİ) VERDİK, ARKASINDAN KURALLARINI AÇIKLADIK, DAHA SONRA YAZILMASINI EN ÇOK İSTEĞİNİZ SÖZCÜKLERDEN SEÇMELER SUNDUK VE EN SONUNDA DA YAZI ÖRNEKLERİ VERDİK. YARARLI OLMASI DİLEĞİYLE.
GÖKTÜRKÇE YAZMANIN KURALLARI
- Sağdan sola doğru yazıldığını/okunduğunu unutmayın.
- A/E damgalarının tekrarlarının yazılmadığını unutmayın. (En son ses değilse)
- Göktürkçede her sessiz damganın kalın ve incesi farklı yazılır ve kalın/ince olmasını önündeki sesli harfin kalın/ince olması belirler.
- Yorum yaparak nasıl okuduğunuzu, varsa sıkıntı yaşadığınız noktaları sorun.
Göktürkçe Türk nasıl yazılır diye soran arkadaşlara için açıklayalım. Göktürkçe Türk şöyle yazılır:
Göktürk alfabesi, Türk dilinin en eski yazı sistemlerinden biri olarak, Orhun Yazıtları gibi önemli tarihi belgelerde kullanılmıştır. Sağdan sola yazılır ve her harfin bir anlam taşıdığı, özgün bir yapısı vardır. Bu alfabe, dilin fonetik yapısına göre oldukça ayrıntılı bir biçimde tasarlanmış, ünlüler ve ünsüzler arasındaki ince ve kalın ayrımlar, Türkçedeki büyük ünlü uyumu kuralına da işaret eder.
Göktürk Alfabesindeki Kuralların Özeti:
1. Ünsüz Harflerin Kuralları
Göktürk alfabesinde ünsüz harflerin kalın ve ince biçimleri bulunur. Bu, Türkçedeki “büyük ünlü uyumu”na benzer bir sistemdir. Eğer kelimenin ilk hecesindeki ünlü kalınsa, o hecedeki ünsüz de kalın biçimde yazılır; ince ünlü kullanılıyorsa, ünsüz de ince biçimde yazılır.
Örnek:
- Bodun (𐰉𐰆𐰑𐰣) → Buradaki “O” kalın ünlüsü olduğu için, “B” harfi de kalın yazılmıştır.
- Tigin (𐱅𐰃𐰏𐰤) → “İ” ince ünlüsünün etkisiyle, “T” harfi ince biçimde yazılmıştır.
2. Ünlü Harflerin Kuralları
Göktürk alfabesinde sadece 4 ünlü harf vardır ve bu harfler, kelimelerdeki ünlüleri temsil eder. Ünlüler, yazıldıkları ünsüzlerin kalınlık veya incelik durumuna göre farklı sesler çıkarır.
- 𐰀 harfi, kalın ünsüzlerle kullanıldığında “A” sesi, ince ünsüzlerle kullanıldığında ise “E” sesi verir.
- 𐰃 harfi, kalın ünsüzlerle “I”, ince ünsüzlerle “İ” sesini verir.
- 𐰆 harfi, ilk hecede “O”, sonraki hecelerde “U” sesi verir.
- 𐰇 harfi, ilk hecede “Ö”, sonraki hecelerde “Ü” sesi verir.
3. Çift Sesli Harfler
Çift sesli harfler, iki farklı sesin birleşiminden oluşur ve özel durumlar için kullanılır. Örneğin:
- 𐰨 → “NÇ” sesi
- 𐰭 → “NG” sesi
- 𐰪 → “NY” sesi
- 𐰦 → “ND” veya “NT” sesi verir
Bu harfler, Türkçedeki bazı özel sesleri ve dilin fonetik yapısına uyan kombinasyonları yansıtır.
4. Kullanılmayan Harfler
Eski Türkçede, Türk dilindeki bazı modern sesler (örneğin, C, F, H, J, V) Göktürk alfabesinde yer almaz. Bu sesler yazılmak istendiğinde, var olan harfler kullanılarak ifade edilirdi. Örneğin:
- H sesi, K harfiyle
- F sesi, P harfiyle
- V sesi, B harfiyle gösterilirdi.
5. Örnek Kelimeler
Bazı Göktürk harflerinin yazılışı ve karşılıkları:
- Törük (𐱅𐰇𐰼𐰜) → Bu kelime, “Türk” anlamına gelir ve “töre” veya “türemek” anlamıyla da ilişkilidir.
- Kültigin Anıtı‘ndan alınan örnek: “𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰉𐰆𐰑𐰣𐰭: 𐰃𐰠𐰃𐰤: 𐱅𐰇𐰼𐰇𐰾𐰃𐰤: 𐱃𐰆𐱃𐰀: 𐰋𐰃𐰼𐰢𐰾:” → “Töreği: Bodunuŋ: İlini: Töresini: Tuta: Birmiş” (Türk boyunun ilini, töresini tutuvermiş)
Bu alfabe, sadece bir yazı sistemi değil, aynı zamanda Türk kültürünün ve dilinin tarihi boyunca önemli bir rol oynamıştır. Göktürk alfabesiyle yazılmış metinler, eski Türk toplumlarının düşünce biçimlerini ve dünya görüşlerini anlamamıza yardımcı olan değerli kaynaklardır.