Göktürkçe Dersler, Göktürkçe Öğrenelim

Göktürk Alfabesi Harfleri

Ünsüz Harfler

Kalın Ünsüzler

• 𐰖, 𐱃, 𐰽, 𐰺, 𐰣, 𐰞, 𐰴, 𐰍, 𐰑, 𐰉

İnce Ünsüzler

• 𐰘, 𐱅, 𐰾, 𐰼, 𐰤, 𐰠, 𐰚, 𐰏, 𐰓, 𐰋

Göktürk Alfabesi’nde 10 ünsüz harfin kalın ve ince biçimleri vardır. Türkçedeki büyük ünlü uyumu kuralına benzer olarak, bu ünsüzler bir kelimenin ilk hecesindeki ünlüye göre şekillenir. Yani, bir kelimenin ilk hecesinde kalın ünlü varsa, ünsüzler de kalın biçimle yazılır; ince ünlü varsa, ünsüzler de ince biçimde yazılır.

Örnekler:

• “BODuN” → 𐰉𐰆𐰑𐰣 (Buradaki “O” harfi kalın olduğu için, “B” de kalın biçimiyle yazılır.)
• “TİGiN” → 𐱅𐰃𐰏𐰤 (İnce ünlü “İ” olduğu için, “T” harfi ince biçimiyle yazılır.)

Normal Ünsüzler

• 𐰔, 𐱁, 𐰯, 𐰢, 𐰲

Bu harflerde kalın ve ince ayrımı yoktur. Türkçedeki “Ç, M, P, Ş, Z” gibi sesler için kullanılırlar ve serbestçe tüm ünlüler ile hece oluşturabilirler.

Ünlü Harfler

Göktürk Alfabesi’nde 4 ünlü harf bulunur. Bu ünlüler, Türkçe’deki sekiz ünlü sesinin karşılıklarıdır.

• 𐰀: A, E
• 𐰃: I, İ
• 𐰆: O, U
• 𐰇: Ö, Ü

Her ünlü harf, kalın ya da ince ünsüzlerle birleştiğinde, o hecenin sesini belirler. Örneğin, “TaŞRA” kelimesi 𐱃𐱁𐰺𐰀 şeklinde yazılır ve “A” ünlüsü kalın ünlüyle birleşir.

Örnekler:

1. 𐰀 harfi:
   • Kalın ünsüzlerle “A” sesini, ince ünsüzlerle “E” sesini verir.
   • Örnek: “TaBGaÇKA” (𐱃𐰉𐰍𐰲𐰴𐰀) ve “KeÇE” (𐰚𐰲𐰀)
2. 𐰃 harfi:
   • Kalın ünsüzlerle “I”, ince ünsüzlerle “İ” sesini verir.
   • Örnek: “İÇiKDİ” (𐰃𐰲𐰚𐰓𐰃) ve “YIRıYaKI” (𐰖𐰃𐰺𐰖𐰴𐰃)
3. 𐰆 harfi:
   • İlk hecede “O”, sonraki hecelerde “U” sesini verir.
   • Örnek: “YOGuRU” (𐰖𐰆𐰍𐰺𐰆)
4. 𐰇 harfi:
   • İlk hecede “Ö”, sonraki hecelerde “Ü” sesi verir.
   • Örnek: “ÖTüRÜ” (𐰇𐱅𐰼𐰇)

Çift Sesli Harfler

Göktürk Alfabesi’nde bazı harfler çift sesli (diphthong) olarak kullanılır. Bu harfler özel hecelerde ve bazı ses değişimlerinde görülür.

• 𐰨: NÇ sesi verir.
• 𐰭: NG sesi verir.
• 𐰪: NY sesi verir.
• 𐰦: ND, NT sesleri verir.
• 𐰡: LD, LT sesleri verir.
• 𐰱: İÇ sesi verir.
• 𐰶: Sadece “ık” veya “kı” heceleri yazarken kullanılır.
• 𐰸: Sadece “ok/uk” veya “ko/ku” heceleri yazarken kullanılır.
• 𐰜: Sadece “ök/ük” veya “kö/kü” heceleri yazarken kullanılır.

Örnekler:

1. Ata → 𐱃𐰀
2. Bayrak → 𐰉𐰖𐰺𐰴
3. Vatan → 𐰉𐱃𐰣
4. Millet → 𐰢𐰃𐰠𐰠𐱅
5. Türk Ulusu → 𐱅𐰇𐰼𐰜:𐰆𐰞𐰽𐰆

Bu şekilde, kelimeler Göktürk alfabesinde doğru biçimde yazılmıştır. Yani:

• Ata (𐱃𐰀)
• Bayrak (𐰉𐰖𐰺𐰴)
• Vatan (𐰉𐱃𐰣)
• Millet (𐰢𐰃𐰠𐰠𐱅)
• Türk Ulusu (𐱅𐰇𐰼𐰜:𐰆𐰞𐰽𐰆)

• 𐰱𐰤: İÇİN
• 𐰴𐰔𐰨: KAZANÇ
• 𐱅𐰭𐰼𐰃: TENGRİ
• 𐰸𐰆𐰪𐰀: KONYA
• 𐰴𐰦𐰃𐰺: KANDIR
• 𐰴𐰡𐰃𐰺: KALDIR
• 𐰴𐰔𐰶: KAZIK
• 𐰉𐰆𐰔𐰸: BOZOK