Göktürk Yazısında Sayılar, Göktürkçe Sayılar

Göktürk Yazısında Sayılar

Orhun Yazıtları’nda sayılar, yazı ile belirtilmiştir. Sözcük düzeyinde kalan bu sayıların, rakamla yazılışı kaynaklarda bulunmamaktadır. Göktürkçede ya rakam tamgaları bulunmamaktadır ya da yazılı kaynaklarda geçmediği için (güçlü olasılık) bilinmemektedir. Eski Türkçede sayılar, “bir, eki, üç, tört, biş, altı, yiti, sekiz, tokuz, on” diye telaffuz edilir. Yazıtlarda sayıların kullanıldığı bir bölüm, şöyledir:

Yukarıdaki örnek metinde, Eski Türkçede “yiti yigirmi” olarak okunan sayının, bugünkü Türkçede “on yediye” karşılık geldiğini görebiliriz. Göktürk yazısında sayıların yazımıyla ilgili kuralları, şöyle sıralayabiliriz:

1- Herhangi bir onluk sayıdan (10, 30, 50 gibi) “önce”, herhangi bir birlik sayı (1, 4, 6 gibi) gelirse; onluk sayıdan bir tane düşürülür ve onluktan önce gelen sayı ona eklenir. Örneğin “biş otuz” sayısında, “biş” birlik sayısı “otuz” onluk sayısından önce geldiği için, “otuz” onluğundan bir tane düşürüp, elde edilen “yirmi” sayısının üzerine “beş” birliğini ekliyoruz. Böylece “biş otuz” sayısını, “yirmi beş” biçiminde günümüz sayı sistemine aktarıyoruz.

2- Herhangi bir onluk sayıdan “sonra”, “artukı” (bugünkü artı gibi) bağlacını takip eden bir birlik sayı gelirse; onluk sayının üzerine birlik sayı doğrudan eklenir. Örneğin “yigirmi artukı yiti” sayısını, “yirmi yedi” biçiminde günümüz sayı sistemine aktarabiliriz.

3- Göktürk yazısındaki yüzlük ve binlik sayılar, günümüzdeki gibidir. “Biş yüz” sayısı, bugünkü “beş yüz” sayısıyla aynıdır. Aynı şekilde “üç bin” sayısı da günümüzdeki gibidir.

Şimdi öğrenmeyi pekiştirmek için birkaç örnek verelim:

bir toksan[81];

otuz artukı eki[32];

altı yüz artukı tört kırk[634];

üç bin yiti yüz artukı biş yigirmi [3715];

tört yüz artukı sekiz elli [448]

Yazıyı Değerlendirin

Değerlendirmeler (0)

Değerlendirme yok

ilgili yazılar

Ermen Boyları ve Pseudo-Ermeni Haylar (Milattan Önce Türk -Ermeni...

Ermen Boyları ve Pseudo-Ermeni Haylar (Milattan Önce Türk -Ermeni...

Sarmatlar / Doç. Dr. Ilhami Durmuş

Sarmatlar / Doç. Dr. Ilhami Durmuş ...

Türk Masalları: Keloğlan ile Kırmızı Taş Masalı

Türk Masalları: Keloğlan ile Kırmızı Taş Masalı. Türk Masalları, en...

Atatürk'ün Anıları, Eşini İhmal Eden Bir Milletvekiline Verilen Ders

Atatürk'ün Anıları, Eşini İhmal Eden Bir Milletvekiline Verilen DersAtatürk'ün Anıları, Eşini...

Türeyiş Destanı, Uygur Türeyiş Destanı, Türeyiş Destanı özellikleri, Türeyiş...

Türeyiş Destanı, Uygur Türeyiş Destanı, Türeyiş Destanı özellikleri, Türeyiş...

Nasıl Mankurtlaştırılıyoruz? – Dr. İkram Çınar

Nasıl Mankurtlaştırılıyoruz? - Dr. İkram ÇınarNasıl Mankurtlaştırılıyoruz? ATEŞ SUYU POLİTİKASI...

Çarlık Yönetimi Altında Kırgızlar / Dr. Rafis Abazov

Çarlık Yönetimi Altında Kırgızlar / Dr. Rafis Abazov ...

Atatürk manevi kızına okuma ve yazma öğretirken

Atatürk ve ÜlküAtatürk ve Ülkü Atatürk ve Ülkü: Atatürk’ün annesi...

Türk Kontes Fatıma Kariman Maria Aurora von Spiegel –...

Bu küçük Türk kızına saray çevresinden bir asilzade olan...

19. YÜZYIL ORTALARINDA PANSLAVİZM VE RUSYA / Doç.Dr. Mithat...

19. YÜZYIL ORTALARINDA PANSLAVİZM VE RUSYA 19. YÜZYIL...

Atatürk'ten düşünceler

Atatürk'ten düşüncelerAtatürk'ten düşünceler Atatürk'ten düşünceler EĞİTİM POLİTİKASI « …Bizim takip edeceğimiz siyasetin...

Türk Geleneğinde Küpe

Kimi Türk Hükümdarları küpe takardı. Şah İsmail, Babür Şah...

Atatürk'ün Anıları, Zafer Sabahı Yapılan Kahvaltı

Atatürk'ün Anıları, Zafer Sabahı Yapılan KahvaltıAtatürk'ün Anıları, Zafer Sabahı Yapılan Kahvaltı Atatürk'ün...

İlginizi Çekebilir