Çoğul eki, çokluk eki, çoğul örnekleri ve açıklamaları

Çoğul eki, çokluk eki, çoğul örnekleri ve açıklamaları

Konu: Özel isimlere gelen ler lar eki nasıl yazılır, ler lar eki özel isimlerde nasıl yazılır, Çoğul eki, çokluk eki, çoğul örnekleri ve açıklamaları, özel isimlere gelen ekler nasıl yazılır, çoğul ekinden sonra gelen ekler ayrılır mı?

ler, lar eki özel isimlerde nasıl yazılır?

“-ler” eki özel isimden kesme işaretiyle ayrılmaz.

• 1-Aliler, Ayşeler
• 2-Fatihler, Atatürkler
• 3- Elazığlılar, Bolulular

Türkçede yazım kurallarına göre özel isime getirilen “-ler” ekinden sonra gelen fazladan ekler de kesme işaretiyle ayrılmaz.

• Bugün Aliler’e gideceğiz. YANLIŞ
• Bugün Alilere gideceğiz. DOĞRU

Yararlı olması dileğiyle…

TDH

Çoğul ekleri nasıl kullanılır?

1. Türkçede birden fazla varlığı ifade etmek için kullanılır. Eklendiği sözcüğün tek olmadığını birden fazla olduğunu belirtir.

Kitapları ve defterleri çantanıza koyun.

Yarın sınavlar başlayacak.

2. Abartma anlamında kullanılır.

Seni dünyalar kadar seviyorum.

Denizler kadar gözyaşı döktüm.

Not:-lar, -ler ekini alan sözcükler bir sözü ile kullanılırsa abartma anlamı verir.

Bir bahçeleri var, sözle anlatılmaz.

3. Saygı anlamında kullanılır.

Müdür Beyler sizi görmek istiyor.

4. Benzerlik anlamında kullanılır.

Daha nice Fatihler yetiştireceğiz.

Bu millet Fatihleri Yavuzları iyi bilir.

5. Aynı isimde anılan birden fazla insanı bildirir.

Hüseyinlerin hepsi buraya gelsin.

6. Aile ismi bildirir, “gil’’ anlamında kullanılır.

Hasanlar tatile çıkmışlar.

(Hasanın ailesi tatile çıkmışlar.)

Yarın Mehmetler gelecekmiş.

(Yarın Mehmet’in ailesi gelecekmiş.)

7. –lar, -ler eki ikilemeler kurar.

Yıllar yılı seni bekliyorum.

Aslanlar aslanı şehit düşmüş.

Not: Sayılardan sonra çoğul eki kullanılmaz.

• İki çocuklar ( Yanlış )
• Üç kalemler ( Yanlış )
• Beş masalar ( Yanlış )

Not: Bazı belgisiz sıfatlardan sonra (Birkaç, az – biraz, çok – birçok, çoğu, her, herhangi bir, hiç – hiçbir) çokluk eki kullanılmaz.

609337. sınıflar pikniğe gidecek. ( Yanlış )
609337. sınıf pikniğe gidecek. ( Doğru )

21. insanlar bunu bilmezler. ( Yanlış )
21. insan bunu bilmez. ( Doğru )

609102. elmalar yedim. ( Yanlış )
609102. elma yedim. ( Doğru )

Not:Türkçeye yabancı dillerden giren bazı kelimelerin çoğullarında ses uyumu yoktur.

Kalp – Kalpler

Saat – Saatler

Metal – Metaller

Gol – Goller

Özel isimlere gelen ekler nasıl yazılır?

Özel isimlere gelen ekler nasıl yazılır?

Özel isimlere gelen ekler nasıl yazılır? (TDK)

ÖZEL İSİMLERE GELEN EKLERİN YAZIMI İLE İLGİLİ YAZIM KURALLARI

Özel adların sonlarına ulanan yapım ekleri bitişik, çekim ekleri ise kesme imiyle ayrılarak yazılır. Ancak bu kuralın özel durumları vardır.

1- Özel adların aldığı yapım ekleri kesme imi ile ayrılmaz.

Özel adların sonlarına gelen yapım ekleri ve bunların yazımı:

Örnekler:

Türkçe, Fransızca, Hintçe, Çince…

Fatihçe…

Alicik, Muratçık…

Türkçü…

Avrupalı, Ankaralı, Bakırköylü…

Türklük, Müslümanlık, Alevilik…

Fıratsız, Diclesiz Anadolu…

Alisiz, Rıdvansız…

Darvinizm…

Türkoloji, Hititoloji…

2- Özel adların sonlarına gelen çekim ekleri kesme işaretiyle ayrılır

Örnekler:

Ankara’ya gitti.

Minnoş’a ciğer aldı.

Ali Bey’in kardeşidir bu.

Kasım’ın 17’sinde gelecekler.

23 Nisan’da gösteri var.

1992 Haziranı’nda oradayız.

Beni arayan Ali’ymiş.

Çalıkuşu’nu severek okudum.

Gemlik’ten (bilgi yelpazesi.net) geliyoruz.

Burak’ın gelmesini bekliyorum.

3- Özel adlardan türeyen sözcüklerin aldığı çekim ekleri ve kurum, kuruluş, bakkal, okul, belediye vb. kesme işaretiyle ayrılmaz.

(BU KURALA DİKKAT EDİNİZ, ÇÜNKÜ ESKİDEN AYRILIRDI. TDK ŞİMDİ AYIRMIYOR)

Örnekler:

Aydınlının, Türkçeyi, Aliciğim, Türklüğün…

Çocuk Esirgeme Kurumuna bağış yapmalıyız.

Fatih Sultan Mehmet Ortaokulunda okuyorum.

Sultanbeyli Belediyesine başvurdu.

Türkçenin, Rizeliler, Türkçeyi…

Dipçe: “-li, -lik, -ci, -cik, -siz, -izm” gibi yapım eki almış bir özel adın sonuna çekim eki gelirse bu ek, kesme işaretiyle ayrılmaz.

Noktalama İşaretleri: Kesme işareti nedir? Kesme işaretinin kullanıldığı yerler ve örnekler

Kesme işareti ( ‘ )

1. Özel adlara getirilen iyelik ve hâl eklerini ayırmak için konur:

Fatih Sultan Mehmet’e, Atatürk’üm, Türkiye’m, İnönü’den, Yurdakul’dan, Kâzım Karabekir’i, Yunus Emre’yi, Ziya Gökalp’tan; Türk’e, Alman’ı; Jüpiter’den, Venüs’ü; Türkiye’de, Van Gölü’ne, Ağrı Dağı’nın; Ziya Gökalp Bulvarı’nda, Çankaya Köşkü’ne, Sait Halimpaşa Yalısı’ndan; Kiralık Konak’ta, Sinekli Bakkal’ı.

Ancak aşağıda belirtilen özel adlardan sonra kesme işareti kullanılmaz:

a. Kurum ve kuruluş adları:

Türkiye Büyük Millet Meclisine, Türk Dil Kurumundan, Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığına, Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dekanlığına.

b. Akım, çağ ve dönem adları:

Eski Çağın, Yükselme Döneminin, Klâsik Türk Edebiyatına, Millî Edebiyat Akımının, Edebiyat-ı Cedide Topluluğunun.

c. Kişi adlarından sonra kullanılan unvanlar:

Mustafa Kemal Paşaya, Nasrettin Hocada, Enver Paşanın, Zeynep Hanıma, Ayhan Beyden, Ahmet Mithat Efendinin, Enver Paşayı.

ç. Ay ve gün adları:

29 Ekime…, 30 Ağustos Çarşambadan sonra

d. Deyimlerde geçen özel adlar:

Allahtan hayırlısı, Allaha emanet; Alinin külâhını Veliye, Velinin külâhını Aliye.

UYARI: Ahmet, Halit, Mehmet, Murat, Recep; Gazi Antep, Sinop, Zonguldak gibi örneklerde kesme işareti kullanılır. Ancak kelimeler, Ahmeti, Haliti, Mehmeti, Muratı, Recepi, Gazi Antepi, Sinopu, Zonguldakı şeklinde telâffuz edilmez; Ahmedi, Halidi, Mehmedi, Muradı, Recebi, Gazi Antebi, Sinobu, Zonguldağı şeklinde telâffuz edilir.

UYARI: Özel adlar yerine kullanılan “o” zamiri cümle içinde büyük harfle yazılmaz ve kendisinden sonra gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.

2. Yabancı özel adlardan sonra getirilen çokluk ve yapım ekleri kesme işaretiyle ayrılır:

Nice’ler, Lille’li, Bordeaux’lu, Honolulu’lu.

UYARI: Yabancı özel adlar dışındaki özel adlara getirilen yapım ekleri ve çokluk eki kesmeyle ayrılmaz:

Türklük, Türkleşmek, Türkçü, Türkçülük, Türkçe, Müslümanlık, Hristiyanlık, Avrupalı, Avrupalılaşmak, Aydınlı, Konyalı, Bursalı; Ahmetler, Mehmetler, Yakup Kadriler, Ereğliler. Bu eklerden sonra da kesme işareti kullanılmaz: Türklüğün, Türkleşmekte, Türkçenin, Müslümanlıkta, Hristiyanlıktan, Aydınlıdan.

3. Kısaltmalara getirilen ekleri ayırmak için konur:

TBMM’nin, TDK’nin, BM’de, ABD’de, TV’ye.

UYARI: Küçük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kelimenin okunuşu; büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kısaltmanın son harfinin okunuşu esas alınır:

kg’den, cm’yi, mm’den; BDT’ye, THY’de, TRT’den. Ancak kısaltması büyük harflerle yapıldığı hâlde bir kelime gibi okunan kısaltmalara getirilen eklerde bu okunuş esas alınır: ASELSAN’da, BOTAŞ’ın, NATO’dan, UNESCO’ya.

UYARI: Sonunda nokta bulunan kısaltmalarla üs işaretli kısaltmalar kesmeyle ayrılmaz. Bu tür kısaltmalarda ek noktadan ve üs işaretinden sonra, kelimenin ve üs işaretinin okunuşuna uygun olarak yazılır:

vb.leri, mad.si, Alm.dan, İng.yi, Nu.dan; cm³e (santimetre küpe), m²ye (metre kareye), 64ten (altı üssü dörtten)

4. Sayılara getirilen ekleri ayırmak için konur:

“1919 senesi Mayısının 19’uncu günü Samsun’a çıktım.” 1985’te, 8’inci madde, 2’nci kat; 7,65’lik, 9,65’lik.

UYARI : Sıra sayıları ekle gösterildiği zaman rakamdan sonra sadece kesme işareti ve ek yazılır; ayrıca nokta konmaz:

8.’inci değil 8’inci, 2.’nci değil 2’nci.

UYARI: Üleştirme sayıları rakamla değil yazıyla gösterilir: 6’şar değil altışar, 10’ar değil onar.

5. Dilimizde kolmak, netmek, neylemek, napmak gibi fiiller yoktur. Ancak konuşmada ve vezin dolayısıyla şiirde bu tür kullanılışlar ortaya çıkabilmektedir. Seslerin vezin dolayısıyla şiirde veya konuşma sırasında düştüğünü göstermek için kesme kullanılır:

K’oldu, N’oldu? N’etsin? N’eylesin? N’apalım?

Bir ok attım karlı dağın ardına

Düştü m’ola sevdiğimin yurduna

İl yanmazken ben yanarım derdine

Engel aramızı açtı n’eyleyim

(Karacaoğlan)

6. Bir ek veya harften sonra gelen ekleri ayırmak için konur:

A’dan Z’ye kadar, b’nin m’ye dönüşmesi, Türkçede -daş’la yapılmış birçok söz vardır.

7. Özel adlar için yay ayraç içinde bir açıklama yapıldığı takdirde kesme işareti yay ayraçtan sonra konur:

Yunus Emre (1240?-1320)’nin, Yakup Kadri (Karaosmanoğlu)’nin.

Ancak, cins isimler için yapılan açıklamalarda yay ayraçtan sonra doğal olarak kesme işaretine gerek yoktur:

İmek fiili (ek fiil)nin geniş zamanı şahıs ekleriyle çekilir.

• DİLBİLGİSİ KONULARI KOLAY ERİŞİMİ
• Dilbilgisi
• Dil-Anlatım
• Yazım Bilgisi > Kompozisyon, Yazım Kuralları, Noktalama İşaretleri
• Anlam Bilgisi > Sözcükte Anlam, Cümlede Anlam, Paragrafta Anlam
• Yapı Bilgisi > Tamlamalar, Anlatım Bozuklukları
• Ses Bilgisi
• Sözcük Bilgisi