BET ve BETİK NE ANLAMA GELİR?

Orkun yazıtlarında "bitig" veya "betig" olarak geçer (8. yy). Ayrıca "ırk bitig" (fal kitabı) adında Eski Uygurca bir el yazması da vardır (9. yy).

BET ve BETİK NE ANLAMA GELİR?

Öncelikle bet, sayfa; betik ise kitap demektir.

“Yazılı herhangi bir şey” anlamına gelen “betik” sözcüğü, yazıda saptanmış en eski Türkçe sözcüklerden biridir. Orkun yazıtlarında “bitig” veya “betig” olarak geçer (8. yy). Ayrıca “ırk bitig” (fal kitabı) adında Eski Uygurca bir el yazması da vardır (9. yy). Kökü ise “be-“dir ve “işaretlemek, damgalamak”*** anlamındadır. Bu kök -t yapım ekini alarak bet sözcüğünü oluşturur. Bet sözcüğü de addan eylem yapan +i-‘yi alarak “beti-” (yazmak, taşa yazmak, kaydetmek ) eylemini türetir. Eski Türkler yazıyı ilk olarak taşların yüzeyine (betine) yazdıkları için böyle bir eylem türemiş olmalı. Beti- eylemi de -k yapım ekini alarak betik sözcüğünü oluşturur. Betik sözcüğü geçmişte, kitap, mektup, gibi yazılı şeyler için kullanılmıştır. Biz bu sözcüğün en temel anlamı olan kitap anlamını aldık. Bu sözcüğün Çinçe olduğunu öne sürenlere de yanıt vermiş olduk. Türkçe ek ve köklerle açıklanabilen sözcükler Türkçedir.

Türkçede “bet” sözcüğü ise ‘yüz, yüzey’ anlamına gelir. Sözcük, Anadolu Türkçesindeki “beti benzi atmak” deyiminde “insan yüzü” anlamında geçmiştir. Uygur Türkçesi ve birkaç Türkçede işlek olarak kullanılır. Öyle ki, Uygurca yerliklerde (sitelerde) “ana sayfa” yerine “başbet” (yazıda: bashbet) olarak kullanıldığını görebilirsiniz. Türkiye Türkçesi kimi yerliklerde de “anabet” dendiği gözümüzden kaçmamıştır. Bet sözcüğü, “yazı yazılan yüzey” anlamında kullanılarak günümüzde sayfa anlamında kullanılmaya başlanmıştır.

“Betik” sözcüğünün bilgisayar alanında “script” karşılığı olarak çok sık kullanıldığını da belirtelim. Mozilla Firefox, buna bir örnektir.

*** be- eyleminden türeyen bazı sözcükler: belirtmek, belirlemek, belge, bellemek, belirti, belirgin, betimlemek, bediz, … vb.

TDH-KOLAY ERİŞİMİ

Türkçe

Göktürkçe

Edebiyat

Türkçe Adlar

Tarih

Kökenbilgisi

Lehçeler

Yazım Kılavuzu

Türk Dünyası

PDF-DOC

Sınav-Deneme

Sözlüklerimiz

DİL BİLGİSİ KOLAY ERİŞİMİ

Dil Bilgisi

Sıfatlar

Belirteçler

Anlam Bilgisi

Kompozisyon

İlgeçler

Cümlede Anlam

Nasıl yazılır?

Bağlaçlar

Paragrafta Anlam

Noktalama İş.

Ünlemler

Sözcükte Anlam

Sözcük Bilgisi

Eylemler

Ses Bilgisi

Yapım Ekleri

Eylemsiler

Yapı Bilgisi

Adıllar

Dil -Anlatım

Yazım Bilgisi

Adlar

Edebiyat

Anlatım Bozuklukları

Ana Bet

Atasözleri

TDH-Instagram

TDH-Tvitır

TDH-Feysbuk

Yazıyı Değerlendirin

Değerlendirmeler (0)

Değerlendirme yok

ilgili yazılar

Türk Dilinin Dönemleri, Türkçenin Dönemleri

Türk Dilinin Dönemleri, Türkçenin DönemleriTürk Dilinin Dönemleri, Türkçenin Dönemleri Türk...

Türkler ve Türkçe Hakkında Kısa Bilgi

Türkler ve Türkçe, Türkçe Hakkında Kısa BilgiTürkler ve Türkçe Türk...

Eski Anadolu Türkçesi ve Özellikleri

Eski Anadolu Türkçesi ve ÖzellikleriEski Anadolu Türkçesi ve Özellikleri Eski...

Tuva Türkçesi grameri, Tuva Türkçesi metinleri

Tuva Türkleri, Tuva Türkçesi, Tuva Türkçesi grameri, Tuva Türkçesi...

Batı Türkçesinin Gelişimi

Kuzey Türkçesi, Doğu Türkçesi, Batı Türkçesi, Azeri Türkçesi, Osmanlı...

Türkiye Türkçesi ve Özellikleri

Türkiye Türkçesi ve ÖzellikleriTürkiye Türkçesi ve Özellikleri Eski Türkçe Kuzey-doğu Türkçesi,...

Göktürk Yazıtları > Tonyukuk Yazıtı Güney Yüzü Kelime Tahlilleri...

Göktürk Yazıtları > Tonyukuk Yazıtı Güney Yüzü Kelime Tahlilleri...

UNESCO, 2018'İ ATEBETÜ'L-HAKAYIK VE 2019'U KUTADGU BİLİG YILI İLAN...

Atabetü'l Hakayık 2018 ATEBETÜ’L-HAKAYIK VE 2019 KUTADGU BİLİG YILLARI HAKKINDA...

Gelin kelimesinin kökeni, Gelincik kelimesinin kökeni

Gelin kelimesinin kökeni nedir? Gelincik kelimesinin kökeni nedir? Gelin ve...

TÜRKLERİN KULLANDIĞI ABECELER (alfabeler)-Tuncer Baykara

TÜRKLERİN KULLANDIĞI ABECELER Türklerin kendi yarattıkları ilk alfabe,...

URAN ile URAN

URAN ile URAN Bir kavramın karşılığı olarak kullanılan bir...

‘ḲONÅḲ’ / ‘[ҚЎНОҚ]’-İLDENİZ TURAN YAZDI

“ḲONÅḲ” / “” -Özbek Türkçesi üzerine yaptığımız çalışmalarda,...

Ahmet Cevdet Paşa’nın Türkçeciliği

Ahmet Cevdet Paşa'nın Türkçeciliği Osmanlı aydınları arasında Türkçecilik görüşünü...

İlginizi Çekebilir