17. YÜZYILDA KLASİK AŞK MESNEVİLERİ

17. YÜZYILDA KLASİK AŞK MESNEVİLERİ

17. YÜZYILDA KLASİK AŞK MESNEVİLERİ

17. yüzyılda mesnevî bir taraftan yerli konuların işlendiği bir edebî alan haline gelmiş, diğer taraftan bilgi vermek, okuyucuyu eğitmek için kaleme alınmıştır.

17. yüzyılda klasik aşk konulu mesnevilerin yazımında azalma olmuştur. Faizî’nin Leylâ ile Mecnûn’u, Azmi-zâde Hâletî’nin Mihr ü mâh’ı bu tür mesnevilere örnek verilebilir.

Bu yüzyılda mesnevileri ile dikkat çeken hamse sahibi şair Nev’îzâde Atâyî’dir. Nev‛îzâde Atâyî’nin hamsesi Âlem-nümâ, Sohbetü’l-Efkâr, Nefhatü’l-Ezhâr, Heft-Hân, Hilyetü’l-Efkâr mesnevîlerinden oluşmaktadır. Atâyî, mesnevîlerinde hikâyeyi kurmada, tasvirde ve mahalli ögeleri yansıtmada çok başarılıdır. Atâyî ile birlikte Bosnalı Sâbit de mesnevileri ile dikkat çeken diğer bir 17. yüzyıl divân şairidir. Sâbit’in mesnevileri, Zafer-nâme, Dere-nâme, Beber-nâme, Amrü’l-Leys ve Edhem ü Hümâ’dır. Şair, hamse meydana getirmek istemiş ama Edhem ü Hümâ mesnevisi yarım kalmıştır. Dere-nâme, Berber-nâme ve Amrü’l-Leys’te Sâbit, mahallî deyim ve kelimeleri kullanmakla birlikte yer yer kaba ve çirkin ifadelere, teşbihlere de başvurmuştur.

Nâbî’nin oğlu Ebu’l-Hayr Çelebi için yazdığı Hayriyye isimli mesnevisi, nasihatname türünün orijinal eserlerindendir. Nâbî eserinde, ahlakî, dinî ve sosyal hayatla ilgili çeşitli konularda oğluna nasihat vermiş, aynı zamanda ideal bir insan tablosu çizmiştir.

Dinî-tasavvufî konuda yazılan mesnevîlerinden, Sîmkeş-zâde Feyzî’nin Mi‘rac-nâme-i Resûl-i Ekrem’i mirâciye; Neşâtî’nin Hilye-i Enbiyâ’sı ve Cevrî’nin Hilye-i Çehâr-ı Yâr-ı Güzîn’i ise, hilye türünde kaleme alınmıştır. Şâni Mehmed Efendi’nin Gülşen-i Efkâr’ı ve Sîmkeş-zâde Feyzî’nin Gamze vü Dil’i ise tasavvufu konu edinen temsilî mesnevilerdir.

17. yüzyılda ayrıca, Feridüddin-i Attar’ın Mantıku’t-tayr’ı ve Bülbül-nâme adlı eserleri de Farsça’dan Türkçe’ye çevrilmiştir. Fedâyî Dede Mantıku’t-tayr’ı, Mantık-ı Esrâr; Ömer Fuadî ise, Bülbül-nâme’yi, Bülbüliyye adıyla Türkçe’ye çevirmişlerdir. Attâr’ın İlahinâme’sinde yer alan ve “Hikâye-i Fahrüddîn-i Gürgânî ve Gulâm Sultân” adlı hikâyeyi genişleterek Nâbî, Hayrâbâd adlı mesnevisini yazmıştır.

17. yüzyılda Riyâzî, Azmi-zâde-Hâletî, Şeyhülislâm Yahyâ, Şeyhülislâm Bahâyî, Tıflî ve Rüşdî tarafından mesnevi nazım şekliyle sâkînâme yazılmıştır. Sâkînâme ile birlikte, Neşâtî’nin Edirne, Tab’î ve Fehîm’in İstanbul, Gelibolulu Vecîhî’nin Gelibolu, Hacı Derviş’in Mostar şehrengîzleri yine bu yüzyılın mesnevi nazım şekliyle meydana getirilmiş eserleridir. Sergüzeşt ve hasbihâl türünde yazılan mesnevilere Varvarî’nin Sergüzeşt’i ve Güftî’nin Hasbihâl’i örnek verilebilir.

Yazıyı Değerlendirin

Değerlendirmeler (0)

Değerlendirme yok

ilgili yazılar

VARSAĞININ GENEL ÖZELLİKLERİ

VARSAĞININ GENEL ÖZELLİKLERİVARSAĞININ GENEL ÖZELLİKLERİ TDH - KOLAY ERİŞİMİ Türkçe  ...

Serveti Fünun (Edebiyat-ı Cedide) Dönemi Edebiyatının Genel Özellikleri

Serveti Fünun (Edebiyat-ı Cedide) Dönemi Edebiyatının Genel ÖzellikleriServeti Fünun...

TEŞBİH ÖRNEKLERİ, TEŞBİH TÜRLERİ

TEŞBİH NEDİR, TEŞBİH ÖRNEKLERİ, TEŞBİH ÖRNEKLERİ, TEŞBİH TÜRLERİTEŞBİH NEDİR? TEŞBİH ÖRNEKLERİ Aralarında...

Anonim Halk Şiirinde Destan

Anonim Halk Şiirinde Destan Anonim Halk Şiirinde Destan...

Mesnevi Nedir? Mesnevinin Özellikleri, Mesnevi Örnekleri

Mesnevi Nedir, Mesnevinin Özellikleri, Mesnevi ÖrnekleriMesnevi Nedir? Mesnevinin Özellikleri,...

SÖZLÜ ANLATIM TÜRLERİ ÖZET, SÖZLÜ ANLATIM TÜRLERİ PDF

SÖZLÜ ANLATIM TÜRLERİ ÖZET, SÖZLÜ ANLATIM TÜRLERİ PDF SÖZLÜ...

Milli Edebiyat Döneminde Tiyatro

Milli Edebiyat Döneminde TiyatroMilli Edebiyat Döneminde Tiyatro Milli Edebiyat Döneminde...

Millî Edebiyat Döneminde Şiir Eğilimleri

Millî Edebiyat Döneminde Şiir EğilimleriMillî Edebiyat Döneminde Şiir Eğilimleri Millî...

ALKIŞ KARGIŞ, HAYIRDUA BEDDUA, ALKIŞ KARGIŞ ÖZELLİKLERİ, ALKIŞ KARGIŞ...

ALKIŞ KARGIŞ, HAYIRDUA BEDDUA, ALKIŞ KARGIŞ ÖZELLİKLERİ, ALKIŞ KARGIŞ...

Edebi metinler: Metin ve Yazar

Edebi metinler: Metin...

KARAMANOĞLU MEHMET BEY VE TÜRKÇE

KARAMANOĞLU MEHMET BEY VE TÜRKÇEKARAMANOĞLU MEHMET BEY VE TÜRKÇE Anadolu...

Empresyonizm (İzlenimcilik) Nedir?

Empresyonizm (İzlenimcilik) Nedir?EDEBİ AKIMLAR> Empresyonizm (İzlenimcilik) Nedir? EDEBİ AKIMLAR> Empresyonizm...

Söz Sanatları, Söz Sanatları Nelerdir?

Söz Sanatları, Söz Sanatları Nelerdir? söz sanatları örnekleri, söz sanatları...

İlginizi Çekebilir