17. YÜZYILDA BİLİMSEL ESERLER

17. YÜZYILDA BİLİMSEL ESERLER

17. YÜZYILDA BİLİMSEL ESERLER

17. yüzyılda yazılmış bilimsel eserler konusunda ön planda değerlendirilmesi gereken şahsiyet, Kâtip Çelebi’dir. 17. yüzyıl Osmanlı ilim ve kültür hayatına âdeta damgasını vuran Kâtip Çelebi, Osmanlı’da olduğu kadar Batı dünyasında da büyük takdir ve şöhret kazanmıştır. Kâtip Çelebi’nin, tarih, coğrafya, biyografi, din ve sosyo-kültürel alanda yazdığı birçok eseri vardır.

Kâtip Çelebi’nin Cihân-nümâ’sı, Osmanlı’nın ilk sistematik coğrafya kitabıdır ve 1648 yılında yazılmaya başlanmıştır. Gerardus Mercator’un Atlas Minor’undan da faydalanan Çelebi, 1654 yılında bu kitaptan eklemeler yaparak Cihân-nümâ’yı tekrar kaleme almıştır. 1732 yılında İbrahim Müteferrika’nın da eklemeleri ile Matbaa-ı Amire’de basılan Cihân-nümâ’da astronomi ve coğrafya bilgilerinin yanısıra sosyal bilimlere de geniş yer ayrılmıştır.

Cihân-nümâ’da kentlerin enlem ve boylamları, birbirlerine uzaklıkları, bölgelerde gerçekleştirilen üretim türleri, dönemin sanayi, halkların din ve dilleri hatta nüfusları erkek, kadın ve çocuk sayıları hakkında da bilgi verilmiştir.

Kâtip Çelebi’nin Arapça yazdığı Keşfü’z-zünûn’u, çeşitli konularda yazılan İslamî eserler ve yazarları hakkında bilgi veren bir bibliyografik sözlüktür. Bu eser, Alman bilgini Flügel tarafından Latince’ye çevrilerek 7 cilt halinde yayımlanmıştır.

Çelebi’nin başka bir eseri olan Düstûrü’l-Amel li-lslahi’l-Halel, Kâtip Çelebi’nin devlet felsefesine dair görüşlerini içerir. İbni Haldun’un devletlerin yükseliş ve düşüşü hakkındaki fikirlerinin belirtildiği bir mukaddime, üç fasıl ve sonuçtan oluşan eserde, Kanûnî Sultan Süleyman zamanından itibaren başlayan askerî, siyasî ve malî bozulmaların düzeltilmesi için bazı tedbirler ve çözümler öne sürülmüştür. Kâtip Çelebi’nin devlette görülen aksaklıkların giderilmesi hususunda görüşlerini beyan ettiği Mizânü’l-Hak fî-İhtiyâri’l-Ehak, raks, teganni, devir, tütün, kahve, bidat…vb. konularda pozitif ilimlerin önemini vurgulayan görüşleri dile getirmiştir.

Bu yüzyılda Sultan IV.Murad devri bilginlerinden olan Hızır Halife tarafından, Cezire-i Erkâm isimli bir aritmetik kitabı ve IV.Murad’ın başhekimi Emir Çelebi tarafından da Enmuzecü’t-tıbb adlı tıp kitabı kaleme alınmıştır. Yine tıp alanında Larendeli Siyahî-zade Derviş’in ilaçların Türkçe ve Arapça adlarını verdiği Lügat-ı Müşkilat-ı Eczâ’sı, 1708 yılında Üsküdarlı Mustafa tarafından ilaçlar alfabetik olarak düzenlenerek Müfredât-ı Siyahî adıyla yeniden tanzim edilmiştir.

Yazıyı Değerlendirin

Değerlendirmeler (0)

Değerlendirme yok

ilgili yazılar

Türk Halk Edebiyatının Yazılı Kaynakları Nelerdir?

Türk Halk Edebiyatının Yazılı Kaynakları Nelerdir? Tevârîh-i Âl-i Selçuk,...

Tanzimat edebiyatının genel özellikleri, Tanzimat döneminde hikaye ve roman,...

Tanzimat edebiyatının genel özellikleri, Tanzimat döneminde hikaye ve roman,...

Milli Edebiyat Dönemi Fikir Akımları, Osmanlıcılık, İslamcılık, Batıcılık, Türkçülük, Milli...

Milli Edebiyat Dönemi Fikir Akımları, Osmanlıcılık, İslamcılık, Batıcılık, Türkçülük, Milli...

Milli Edebiyat Döneminin Genel Özellikleri

Milli Edebiyat Döneminin...

Destan Dönemi Türk Edebiyatı

Destan Dönemi Türk Edebiyatı İslamiyet'in Kabulünden Önceki Türk Edebiyatı...

Edebiyatta Muamma Nedir? Özellikleri ve örnekler, Muamma Atışması

Edebiyatta Muamma Nedir? Klasik Şiirde Muamma Nasıl Yapılır? Halk Edebiyatında...

ALKIŞ KARGIŞ, HAYIRDUA BEDDUA, ALKIŞ KARGIŞ ÖZELLİKLERİ, ALKIŞ KARGIŞ...

ALKIŞ KARGIŞ, HAYIRDUA BEDDUA, ALKIŞ KARGIŞ ÖZELLİKLERİ, ALKIŞ KARGIŞ...

Osmanlı Türkçesi Transkripsiyon Alfabesi, Osmanlıca Transkripsiyon Alfabesi, Osmanlıca transkripsiyon...

Osmanlı Türkçesi Transkripsiyon Alfabesi, Osmanlıca Transkripsiyon Alfabesi, Osmanlıca transkripsiyon...

Âşıklar Bayramı ve Âşıklar Şöleni

Âşıklar Bayramı ve Âşıklar Şöleni 16. yüzyıldan bu...

İstiklal Marşının Açıklaması, İstiklal Marşının Açıklaması ve Anlamı

İstiklal Marşının Açıklaması, İstiklal Marşının Açıklaması ve Anlamıİstiklal Marşının...

Orta oyunu terimleri sözlüğü, Orta oyunu terimleri

Orta oyunu terimleri, Orta oyunu terimleri sözlüğü, orta oyunu...

Milli Edebiyat Dönemi Hikaye ve Roman, Millî Edebiyat Hikâye...

Milli Edebiyat Dönemi Hikaye ve Roman, Millî Edebiyat Hikâye...

ÂŞIK, SAZ ŞAİRİ, KALEM ŞUARASI, HALK ŞAİRİ

ÂŞIK, SAZ ŞAİRİ, KALEM ŞUARASI, HALK ŞAİRİÂŞIK, SAZ ŞAİRİ,...

İlginizi Çekebilir