Bu sözcük Türk Tarihi ve Söylenceleri Sözlüğünde yer almaktadır. >>> Anlamı-Açıklaması: Türk tarihinde ve söylencelerinde yer alan önemli bir kişilik/kavram. { OD: Ateş. Eşdeğer: 1. OT, UT, UD, VOT, VUT 2. UĞOT 3. OTAŞ Eşanlam: 1. TEP, TEB, TIP 2. YALKIN, YALGIN, YALIN 3. ALAV, ALEV 4. ÇULAM, ÇOLAM Moğolca: GAL, HAL Türklerde ateş maddî ve mânevî pek çok işlevi yerine getirir. Cezâlandırıcı, temizleyici, tedâvi edici, bereket verici bir unsur olarak da görülür. Bilinen somut, elle tutulur maddelerden farklı olarak algılanan ateşin şekilsiz ve yapısız oluşu onun kut kavramı ile ilişkilendirilmesine sebep olmuştur. (Şekilsizlik ve enerji olarak algılama durumu su için de geçerlidir.) Ateşin kurbanı göğe ilettiğine inanıldığı için sunular veyâ kurban etleri kısmen veyâ tamamen yakılır çünkü ateşi insanlara Tanrı vermiştir. Tanrı Ülgen’in gökten bir karga ile gönderdiği (veyâ bizzat kendisinin getirdiği) biri kara, diğeri ak iki taşın arasına kuru otlar konularak birbirlerine vurulması sonucu ateş elde edilmiştir. Kimi anlatılara göre ilk ocağı da Tanrı Ülgen kurup insanlara bırakmıştır. Bazı söylencelerde Güneş, Ay ve Od kardeştirler ve hepsi de Yıldırım’ın (Yıldırım Tanrısı’nın) oğludurlar, dolayısıyla ateş yıldırımdan yaratılmıştır. Bilimsel mantık çerçevesinde bakıldığında insanoğlunun ateşi gerçekten de düşen bir yıldırımın yaktığı bir ağaçtan elde etmiş olması kuvvetle muhtemeldir. Şamanizm’de diğer ruhlara duâ edebilmek için ilk önce ateşin ruhuna adak vermek gerekir. Ateş insanoğluna herşeyi söyleyebilir, onları uyarabilir, hattâ bazı şeyleri öğretebilir. İyi insanları koruması, yardımcı olması mümkündür. Ateş mecâzen farklı içerikleri de barındırır, örneğin “Aşk Ateşi” kavramı, aşkın verdiği enerjiyi ve yaşama bağlılığı (yanarak küllerinden yeniden doğuşu) ifâde eder. Ateş üçe ayrılır:

1. Ayıhı Od: İyi ruhlara âittir. Yıldırım düşmesiyle elde edilen ve Tanrı’nın gönderdiği kabul edilen ateştir. İnsanların hizmetinde kullanılır 2. Abahı Od: Kötü ruhlara âittir. Sıcak vermeyen soğuk bir ateştir. Soğuğun yakıcı özelliği ile de bağlantılıdır. “Soğuk yaktı” tâbiri ile benzer bir olgu anlatılır. 3. Uluğ Od: Tanrısal ateştir. Dünyâ yaratıldığından bu yana var olduğuna inanılır.

Kırgızya’nın başkenti Bişkek’te, hiç sönmeden yanan bir ateşin içinde bulunduğu “Sönmez Od Anıtı” yer alır. Gerçi bu tür anıtlar Dünyâ’nın pek çok yerinde bulunmakla beraber Türklerde özel bir öneme sâhiptir. Kimilerince Sönmez Ateş kavramının Pers ateşperestliğiyle (Mecûsilik) bağlantılı olduğu öne sürülmüştür hattâ eski Türklerdeki ateşe saygıyı ön plana çıkaran “Od İnancı” ile aralarında alâka kurulmaya çalışılmıştır, ancak bu ilişkilendirme çoğu zaman yanlış bir yaklaşımdır. Bölgesel bazı etkilenmeler dışında bu iki anlayış birbirinden oldukça farklıdır ve Türklerde ateşperestlik (ateşe tapma, ona yönelerek ibâdet etme) hiçbir zaman görülmemiştir. Türk kültüründe ateş ve yakıldığı yer kutsaldır, ancak bu eski Fars kültüründeki gibi ateşe tapma şeklindeki bir inanç değildir. Ateş doğanın gizemli bir unsuru olarak görülür ve ona saygı duyulurdu. Saygılarımızla. Türkçenin Diriliş Hareketi *İLİŞTİRİLER: Tarih terimleri, tarih terimleri sözlüğü, tarih sözlüğü pdf, tarih terimleri ygs, tarih sözlüğü indir, tarih terimleri ve anlamları, tarih kavramları sözlüğü, Türk tarihi pdf, Türk tarihi kronolojisi, Tarihimiz

>>