Uşak Şivesi

• Aba : Abla
• Acıg : Birazcık
• Alaf : Ateş
• Angıt : Ahmak,sersem
• Ayan : Muhtar
• Ayran gevmek : Boş konuşmak
• Beranarı : Şöyle Böyle
• Boyalak : Başıboş
• Böcü : Böcek
• Cice : Abla
• Cıbıl : Fakir
• Çilte : Minder
• Dam : Hapishane, Ahır
• Deze : Teyze
• Efen : Kolay
• Enseli : Çivi
• Enteri : Gömlek
• Evcümek : Evine bağlı
• Gali : Artık
• Germe : Yüksek
• Gınık : Beleş
• Gıyık : Yorgan İğnesi
• Gön : Deri
• Hadendi : Tez çabuk
• Hangırda : Nerede
• Haranı : Toprak tencere
• Hoz : Yabancı

Uşak ağzı, Batı ağzı grupları içinde yer alır. Oğuz diyalektinin Anadolu’daki genel özellikleri genel özellikeri Uşak ağzında da görülür.

• Imızgamak : Uyuklamak
• Ingasdan : Yalancıktan
• İspirte : Kibrit
• Kabırcak : Tabut
• Kaykı : Aksi
• Keri : Sonra
• Kıtmek : Kandırmak
• Kırkışmak : Yarışmak
• Lapbada : Aniden
• Lom Sözlü : Lafını bilmeyen
• Müzmal : Perişan
• Nacap : Nasıl
• Nenecen : Boşver
• Oku : Davetiye
• Öfen : Önceki gün
• Össen : Herhalde
• Peşkir : Havlu
• Pontür : Pantolon
• Sağdıç : Arkadaş
• Sinlenmek : Saklanmak
• Sındı : Makas
• Şarpo : Başörtüsü
• Ten aşı : Bulgur Pilavı
• Teper Otu : Havuç
• Tırkaz : Kapı Kilidi
• Üleşmek : Paylaşmak
• Velesbit : Bisiklet
• Yağlık : Mendil
• Yalım : Herhalde
• Yen getmek : Oynatmak
• Yılık : Eğik,yamuk
• Yozuk : Haylaz
• Zağar : Av Köpeği
• Zarplı : Kuvvetli

TDK Yerel Ağızlar Sözlüğü: S Harfi

sürüklenmek – akıp gitmek
“Su dereye sürüklendi yağmurla.”

saban – tarlayı sürmek için kullanılan alet
“Baba sabanla toprağı sürüyordu sabahleyin.”

saban çekmek – tarlayı sürmek
“Erken kalkıp saban çektiler ekim için.”

sabanbaşı – sabanı süren kişi
“Sabanbaşı tarlaya ilk giden kişi oldu.”

sabunluk – sabun konulan kap
“Evde sabunluk eski tahta ile yapılmıştı.”

sac – yemek pişirilen sac tava
“Sac üzerinde börek pişti akşamleyin.”

saca – sac ile ilgili şey
“Saca börek koydular fırına.”

saçak – evin çatısından sarkan kısım
“Yağmur saçaktan damlıyordu.”

saçma – taneli madde, küçük taş
“Köyde saçma topladık horoz dövüşü için.”

saçmalamak – saçma taş atmak
“Çocuklar bahçede saçmalıyordu.”

sada – çağrı, ses
“Köyün çeşmesinden su sadayla çağırdı çocukları.”

saf – temiz, katışıksız
“Su o kadar saftı ki içmekten başka bir şey gelmedi aklıma.”

saflamak – temizlemek, ayıklamak
“Köylüler buğdayı safladı kış için.”

sahip – köyde hayvan veya eşyaya bakan kişi
“Sahip ineğini ahıra götürdü.”

sahiplenmek – bir şeyi sahiplenmek, ilgilenmek
“Çocuk küçük tavuğu sahiplenmişti.”

sak – gizli, görünmeyen
“Köyde sak yerlerde gizlenmiş hazineler vardı.”

saklamak – gizlemek, muhafaza etmek
“Tohumları sakladılar farelerden.”

samak – balık tutmak için yapılan alet
“Köylüler samak kurup balık tuttular.”

samaklamak – balık avlamak
“Nehrin kenarında sabahleyin samakladılar.”

sapan – küçük av veya taş fırlatma aracı
“Çocuk sapanla kuş vurdu.”

sapanlamak – sapanla vurmak
“Oğlan kuşu sapanladı.”

sarıç – tarlada yetişen sarı çimen veya ot
“Hayvanlar sarıç ile beslendi yazın.”

sazlık – nehir kenarındaki sazlar
“Küçük balıklar sazlıktan geçerdi.”

sazlamak – saz toplamak veya düzeltmek
“Baba sazı hazırladı evin önünde.”

sebze – köyde yetiştirilen bitkiler (yerel kullanım)
“Köyde sebze bahçesi vardı.”

sel – yağmur sonrası taşan su
“Büyük sel tarlayı götürdü.”

sevi – eski dilde eşik, basamak
“Evlerin sevi taşları eskimişti.”

sevim – küçük, sevimli, köyde şirin şeyler
“Küçük köpek çok sevimdi.”

sıçan – fare türü
“Sıçanlar ambarı dağıtmıştı.”

sıkmak – bastırmak, sıkıca tutmak
“Köylü ipi sıktı yükü taşırken.”

sıkı – sağlam, dayanıklı
“Sıkı ip yük taşımak için iyiydi.”

sıklık – yoğunluk, sık olma
“Ağaçların sıklığı gölge veriyordu.”

sır – gizli bilgi
“Baba tarlanın sırrını kimseye söylemedi.”

sıra – tarlada ekim çizgisi
“Buğday sıraya ekilmişti.”

sırmak – ip veya halat ile bağlamak
“Baba samanları sırmıştı ambar için.”

sırık – uzun direk
“Samanları sırığa astılar.”

sırıtmak – yüzü gülmek, gülümsemek
“Çocuk yeni ayakkabısına sırıtıyordu.”

sırıtış – gülme, gülümseme
“Sırıtış evin neşesiydi.”

sıvı – akıcı şey, köyde süt veya yağ
“Süt sıvı haldeydi kovada.”

sıvamak – sürmek, kaplamak
“Baba duvarı kireçle sıvadı.”

sızlamak – ağrımak
“Bacak sızladı yürüyünce.”

sızma – süzülme, damlama
“Yağ tencereden sızdı.”

sızdırmak – akıtmak, damlatmak
“Küçük delik sudan sızdırıyordu.”

soğuk – düşük sıcaklık
“Soğuk rüzgar tarlayı üşüttü.”

soğumak – soğumak, ferahlamak
“Su sabah serinleyince soğudu.”

sokmak – içeri koymak
“Baba tavuğu kümes içine soktu.”

sokulmak – bir yere yaklaşmak
“Küçük çocuk annesinin yanına sokuldu.”

sokum – küçük çukur veya girinti
“Küçük sokumda su birikmişti.”

soluk – nefes, eski kullanım
“Koşunca soluk soluğa kaldı.”

soluklanmak – nefes almak
“Tarlada soluklandı kısa bir süre.”

somun – ekmek, köy ekmeği
“Sabah somun ekmek pişti fırında.”

sop – baston veya çubuk
“Baba sop ile tavuğu yönlendirdi.”

sopalamak – sopa ile vurmak
“Çocuk sopayı düşmana karşı salladı.”

sor – soru, köyde bilmece veya bilgi isteme
“Çocuk dedesine sor sordu.”

sormak – soru sormak
“Mahalleli köye geleni sordu haberini.”

sos – köyde yemek için karışım (eski, doğal)
“Köylü sos hazırladı sebzeye.”

söğüt – nehir kenarındaki ağaç
“Söğütler su kenarında büyümüştü.”

söğütlenmek – söğütle kaplanmak veya büyümek
“Dere kenarı söğütlendi zamanla.”

söz – konuşma, vaad
“Dedemin sözü dinlenirdi köyde.”

söz vermek – vaatte bulunmak
“Komşu yardıma söz verdi.”

sözleşmek – anlaşmak
“İki köy çocukları oyun için sözleşti.”

sözleşme – anlaşma
“Mahsul paylaşımı için sözleşme yaptılar.”

sürek – sürmek, köylü dilinde hayvanı yönlendirmek
“İnekleri sürek ile ahıra götürdü.”

sürmek – hayvanı yürütmek, yönlendirmek
“Köylü tavuğu kümese sürdü.”

sürgü – kapı veya pencere kapama aracı
“Ahırın sürgüsü eski tahta ile yapılmıştı.”

sürmeklemek – küçük sürgü takmak
“Kapının sürgüsünü sürmekledik.”

sürüklemek – taşımak, çekmek
“Saman çuvalını tarladan sürükledik.”

sürüklenmek – sürüklenmek, hareket etmek
“Odun dereye sürüklendi suyla.”

sürme – göz makyajı değil, köyde kara boya veya işaret
“Kapının sürmesi eskimişti.”

sürmekleme – sürme yapmak, kaplamak
“Ahırın duvarına sürmekleme yaptılar.”

sütre – perde, örtü
“Evde sütre asılıydı pencereye.”

sürek – çoban sopası, hayvanı yönlendirme aracı
“Sürek ile inekleri yönlendirdi.”

süt – hayvan sütü
“Köyde süt sağımı sabah yapılırdı.”

sütçü – süt sağlayan kişi
“Sütçü sabah inekleri sağdı.”

sütlük – süt için ayrılan kap veya yer
“Sütlük temizlenmişti sabah.”

süzmek – sıvıyı süzmek
“Süt süzüldü kaba dökülerek.”

süzülmek – akıp gitmek
“Su süzülerek dereye gitti.”

sürmek – yol almak, köy dilinde yürümek
“Atı sürerek tarlaya gittik.”

sürüm – hayvan sürüsü
“Sürüm ahıra doğru ilerledi.”

sürümek – hayvan sürüsü ile hareket etmek
“Köylü sürümü ahıra sürdü.”

sürekli – devam eden (yerel kullanım, zaman anlamı)
“Yağmur sürekli yağıyordu tarlaya.”

sürük – tarlada sürülen iz
“Saban sürük bıraktı toprağa.”

sürüklenme – tarladaki sürük izi
“Sürüklenme saban izi ile belirdi.”

sürülük – sürmek için ayrılmış toprak
“Sürülük tarlayı hazırladı baba.”

sürtmek – ovmak, sürtünme
“Tahtayı temizlemek için ovuşturup sürttü.”

sürtünmek – birbirine temas etmek
“Hayvanlar ahırda sürtünüyordu.”

sürütmek – sürerek taşımak
“Odun sürütüldü tarladan ambarına.”

süzgeç – süzmek için kullanılan kap
“Süzgeç ile süzüldü süt kaba.”

süzülük – süzme işi
“Süzülük sabah tamamlandı.”

süzü – süzülmüş şey
“Süzü süt tencereye alındı.”

süzelemek – süzmek, temizlemek
“Süzelemek için tülbent kullanıldı.”

süzmekleme – küçük süzme işlemi
“Süzmekleme ile süt temizlendi.”

süslük – süs, köyde ev veya eşyada
“Evde süslük taşlar dizilmişti.”

süslü – süslenmiş
“Süslü tavan köye güzellik kattı.”

süzge – süzmek için araç
“Süzge ile un elendi.”

süzme – süzülen
“Süzme peynir çok lezzetliydi.”

süpürmek – temizlemek
“Ahırı süpürdü çocuk sabahleyin.”

süpürge – süpürmek için araç
“Süpürge eski dallardan yapılmıştı.”

süper – köyde güçlü, sağlam (eski kullanım)
“Süper ip işimizi kolaylaştırdı.”

süreklemek – hayvanı sürmek
“İnekleri sürükledik ahıra.”