Dolaylı Tümleç Nedir, Dolaylı Tümleç Örnekleri
Dolaylı Tümleç Nedir? Dolaylı Tümleç Örnekleri
Dolaylı Tümleç Nedir? Dolaylı Tümleç Örnekleri
Dolaylı tümleç, yüklemde bildirilen işin yapıldığı yeri bildiren, yüklemle ilgili yönelme, yaklaşma, ayrılma durumlarını gösteren bir cümle ögesidir. Aynı zamanda yer tamlayıcısıolarak da adlandırılır. Bu kelime ya da kelime grupları ismin hal ekleri olan “-e, -de, -den” yi alarak yükleme çeşitli anlamlar kazandırırlar. Hiçbir sözcük “-e, -de, -den” eklerini almadan dolaylı tümleç görevinde kullanılamaz.
Hareket bildiren her cümlenin mutlaka bir mekanı ya da işin yapıldığı yön bulunur. Dolaylı tümleçler yüklemde bildirilen anlamı “yer, yaklaşma, yönelme, ayrılma, bulunma, uzaklaşma, yön” bakımından belirtir.
Dolaylı tümleci bulmak için cümle içerisinde yükleme çeşitli sorular sorulur. “Dolaylı tümleç nasıl bulunur?” sorusunun cevabı da aslında bu sorulardır. Cümlede dolaylı tümleci bulmak için sorulan sorular şunlardır:
Dolaylı Tümleç Soruları
İsmin -e hali: Kime,neye, nereye (yönelme, yaklaşma, yön)
İsmin -de hali: Kimde, nerede (bulunma, yer)
İsmin -den hali: Kimden, neden, nereden (ayrılma, uzaklaşma)
Dolaylı Tümleç Örnekleri
“Kime,neye, nereye” Soru Örnekleri
Size büyük bir sürprizim var. -> Kime? = size
Aylarca spor yapmıştım ve yaza hazırdım. -> Neye? = yaza
Beni bırakıp memlekete dönmüştü. -> Nereye? = memlekete
“Kimde, nerede” Soru Örnekleri
Günlerce emek verip hazırladığım performans ödevimi trende unutmuştum. -> Nerede? = trende
Hiçbirimizde olmayan bu umut yalnızca Emel’de vardı. -> Kimde? = Emel’de
Denizde karartı var. -> Nerede? = denizde
İşimize yarar kitapları Deniz’de bulduk. -> Kimde? = Deniz’de
“Kimden, neden, nereden” Soru Örnekleri
Bu dükkanı açabilmek için parayı babamdan aldık. -> Kimden? = babamdan
Kuyudan su çekiyordu. -> Nereden? = kuyudan
Mayonez yumurtadan yapılır. -> Neden yapılır? = yumurtadan
UYARILAR
1. “Neden” sorusu eğer yükleme o ismin neyden yapıldığını, hammaddesini ya da aslını soruyorsa dolaylı tümleçtir. Ancak “neden” sorusu “niçin” manasında soruluyorsa zarf tümlecidir.
Ahmet güzel sözden anlamaz. -> Neden anlamaz? = güzel sözden (Niçin sorusuna cevap vermez bu nedenle dolaylı tümleçtir.
Elemeleri geçemediklerinden tüm takım ağlıyordu. -> Neden (Niçin) ağlıyordu? = Elemeleri geçemediklerinden (Neden sorusu niçin manasında sorulabildiğinden zarf tümlecidir.
2. Yer ya da bir nesnenin kimde olduğunu soran sözcüklerde cümle içerisinde dolaylı tümleçtir.
Geçen hafta nerede kalmıştık? (Nerede=D.T.)
Bu akşam nereye gidiyorsunuz? (Nereye=D.T.)
Şiir okuma sırası kimde kalmıştı? (Kimde=D.T.)
3. Bir cümleden birbirinden farklı anlamlardaki dolaylı tümleçler bir arada kullanılabilir.
Okula geçen gün keşfettiğimiz kestirme yoldan geldik.
-> Nereye? = okula
-> Nereden? Kestirme yoldan
4. Cümle içerisinde “-e, -de, -den” ekini almış her sözcük ya da kelime grubu dolaylı tümleç olmayabilir. “-e, -de, -den” eklerini almış kelimeler yer değil de yükleme “zaman, durum, niçin” anlamlarını katıyorsa zarf tümlecidir.
Bu türküyü yürekten söylüyordu. -> Nasıl söylüyordu = yürekten > Zarf tümleci
Birazdan sınav başlayacak. -> Ne zaman? = birazdan > Zarf tümleci
Sınıfta kaldığından eve gelmiyordu. -> Neden gelmiyordu? = sınıfta kaldığından > Zarf tümleci
- DİLBİLGİSİ KONULARI KOLAY ERİŞİM ÇİZELGESİ
- Dilbilgisi
- Dil-Anlatım
- Yazım Bilgisi > Kompozisyon, Yazım Kuralları, Noktalama İşaretleri
- Anlam Bilgisi > Sözcükte Anlam, Cümlede Anlam, Paragrafta Anlam
- Yapı Bilgisi > Tamlamalar, Anlatım Bozuklukları
- Ses Bilgisi
- Sözcük Bilgisi > Yapım Ekleri, Adlar, Sıfatlar, Zamirler, Zarflar, Edatlar
- Ünlemler, Eylemler, Eylemsiler
- Nasıl yazılır?
- Atasözleri ve Deyimler
- Türkçe Göktürkçe Edebiyat
- Yazım Kılavuzu
- SÖZLÜKLERİMİZ