Paragrafta Anlam > GELİŞME BÖLÜMÜ, GELİŞME CÜMLESİ, ÖZELLİKLERİ

0
 Paragrafta (Parçada) Anlam

> Anlam Yönünden

Paragrafın Ana Düşüncesi
Paragrafta Yardımcı Düşünceler
Paragrafın Konusu
Paragrafın Başlığı
Paragrafın Anahtar Kelimesi
Paragrafta Soru
Metinde Olay, Zaman, Yer
Paragrafta Duygular
Paragrafta Duyular
Paragrafta Karakter

> Yapı Yönünden

Paragrafın Bölümleri

Giriş Bölümü
Gelişme Bölümü
Sonuç Bölümü
Paragraf Oluşturma
Paragraf Tamamlama
Paragrafı İkiye Bölme
Paragrafın Akışını Bozan Cümle
Cümlelerin Yerini Değiştirme

> Anlatım Yönünden

Betimleme
Öyküleme
Açıklama
Tartışma
Düşünceyi Geliştirme Yolları
Karşılaştırma
Örneklendirme
Tanık Gösterme
Sayısal Verilerden Yararlanma
Benzetme

> Anlatım Özellikleri

Doğallık
Duruluk
Sürükleyicilik
Akıcılık
Yoğunluk
Tutarlılık
Açıklık
Özgünlük
Özlülük
Kalıcılık
Ulusallık – Yerellik
Evrensellik
Çağdaşlık
İçtenlik

> Anlatıcı Bakış Açıları

İlahî Bakış Açısı
Kahraman Bakış Açısı
Gözlemci Bakış Açısı

> Anlatıcı Türleri

Birinci Kişi Ağzıyla Anlatım

Üçüncü Kişi Ağzıyla Anlatım

 


Paragrafta Anlam >

GELİŞME BÖLÜMÜ, GELİŞME BÖLÜMÜNÜN ÖZELLİKLERİ (1) (TÜRKÇE DERSİ KONU ANLATIM)

 

-Gelişme bölümü; konuyu açıklayan, ana düşüncenin ortaya çıkmasına katkıda bulunan yardımcı düşünceleri içerir.

 

-Konu, bu bölümde açılır. Bunun için de örneklerden benzerliklerden, karşıtlıklardan, tanık göstermelerden yararlanılır.

 

-Ayrıntılar, gelişme cümlelerinde birbirini tamamlayarak, birbirine, bağlayıcı öğelerle bağlanarak sıralanır.

-Ana düşüncenin geliştirilip, işlendiği bölümdür.

-Gelişme cümleleri birbiriyle anlam ve biçim yönünden bağlantılıdır.
-Gelişme bölümündeki cümlelerden her biri, dil ve (bilgi yelpazesi.net) düşünce yönünden kendisinden önceki ve sonraki cümleye bağlıdır.

 

-Tüme varım yöntemiyle kurulan paragraflarda an düşünce, gelişme cümlelerinden biri olabilir.

 

 

Paragraf gelişme bölümlerine örnek 1:

 

Yazarken, kitapları bir yana bırakır, aklımdan çıkarırım; kendi gidişimi aksatır diye.

(giriş cümlesi)

 

Gerçektende iyi yazarlar üstüme fena abanır, yüreksiz ederler beni. Hani bir ressam varmış, kötü horoz resimleri yapar ve uşaklarına, dükkana hiç canlı horoz sokmamalarını sıkı sıkı tembih edermiş, ben de öyle… Hatta çalgıcı Antigenides’in bulduğu çare benim daha çok işime gelirdi Antigenides bir şey çalacağı zaman, kendinden önce ve sonra halka uzun süre kötü şarkılar dinletirmiş…

(gelişme bölümü)

 

 

Paragraf gelişme bölümlerine örnek 2:

 

Tiyatronun görevi yeni kelimeleri tanıtmak ve dile yerleştirmek değildir…           (giriş bölümü)

 

Bu görev televizyon gibi yayın araçlarına düşer. Özellikle gerçekçi oyunlarda yeni türetilen ve halkın henüz kullanmadığı kelimelerin kullanılmasına karşıyım. Şinasi : Tiyatroda kişilerin, kişiliklerine göre konuşması gerektiğini söylerken en doğru ilkeyi göstermişti. Alışılmamış kelimeler sahnede kullanıldığında halkta tepki yaratıyor. Bugün Türkçe’yi çok iyi kullanan yazarların yanı sıra, aşırı ve (bilgi yelpazesi.net) öz Türkçe kelimelerle dolu eserlerle de karşılaşıyoruz. Tiyatro eserlerinde bunu yapamazsınız. Tiyatroda rol alan her oyuncu, kahramanın mensup olduğu toplum kesimine uygun biçimde konuşur…

(gelişme bölümü)

 

Örnek Paragraf

 

Yazın değeri taşıyan bir roman, bir öykü, bir oyun, yaşam çevremizi genişletir; İçinde bulunduğumuz

gerçek dünyanın dışına çıkarır bizi……    Tam tersine gerçekleri değişik bir gözle görmemizi, olaylara farklı bir açıdan bakmamızı sağlar.

Bu parçada boş bırakılan yere, düşüncenin akışına göre aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

  1. A)   Bu, elbette bir kaçış ya da kendi gerçeklerimizden kopuş değildir.
  2. B)   iç gerilimlerimizden, sıkıntı ve bunalımlarımızdan büyük ölçüde kurtarır.
  3. C)   Okuma, insanı her türlü tutkudan kurtararak özgürleştirir.
  4. D)   Okuyan bir kişi, bütün bilgi eksiklerini giderebilir.
  5. E)   Okunan her kitap, iç zenginliğini arttırır, duyguları harekete geçirir.

Cevap A şıkkıdır

 

 

PARAGRAFIN BÖLÜMLERİ, YAPISI ÖZET ANLATIM

 

Bir anlatım birimi olan paragrafın kendine özgü bir yapısı vardır. Bu yapı, aynı anlam etrafında toplanmış, biçimce de birbirine bağlanan cümlelerden meydana gelir. Demek ki paragrafın yapısını belirleyen temel öğe, cümleler ve bu cümlelerin belli bir plan içinde bir araya getirilmesidir. Ancak bu yapıda önemli olan, cümlelerin sayısından çok, aynı anlamı ifade etmesi, aynı düşünceyi işlemesidir.

 

İyi bir paragrafta her cümle kendinden önceki cümlenin devamı, kendinden sonraki cümlenin ise hazırlayıcıdır. Bu da cümleler arasındaki dil ve anlatım ilişkisini ortaya koymaktadır. Çünkü bu olmadan cümleler arasında ilgi oluşturulamaz. Her cümle, kendi içinde taşıdığı anlamı ve paragrafta yüklendiği anlam ve göreviyle paragraftaki düşünceyi belirgin bir şekilde ortaya koyar.

 

PARAGRAFIN BÖLÜMLERİ

 

Hikâye, deneme gibi yazıların giriş, gelişme, sonuç bölümleri olduğu gibi paragrafın da vardır.

 

  1. PARAGRAFIN GİRİŞ BÖLÜMÜ:

 

Giriş cümlesi, paragrafın ilk cümlesidir. Giriş bölümü bir ya da birkaç cümleden meydana gelebilir. Bu bölümde paragrafta işlenecek konu belirtilir. Aynı zamanda paragrafa başlangıç ifade eden bu bölüm, bağımsız cümle özelliği gösterir. Kendisinden sonraki cümleler, hem dil hem de düşünce bakımından bu cümleyle ilgilidir.

 

Genel bir yargı özelliği taşıyan giriş bölümü genellikle bir cümleden oluşur. Giriş cümlelerinde bu cümleyi önceki cümleye bağlayan “bağlayıcı öğeler” bulunmaz. Bu bağlayıcı öğeler arasında “şöyle ki, halbuki, kısacası, ama, fakat, oysa, bundan dolayı, yine de, bu nedenle, ne var ki, bunun için…” sayılabilir.

 

Sonuç:

 

*Yazının genellikle bir cümleden oluşan ilk bölümüdür.

 

*Bu bölümde paragrafın konusu açıklanır ya da sezdirilir.

 

*Giriş kısa ve ilgi çekici olmalıdır.

 

*Giriş cümleleri “fakat,amam,çünkü,oysa, bu” gibi bağlayıcı cümlelerle başlamaz.

 

 

ÖRNEK:

 

“Bazı yazarlar, yazdıklarını anlayabilmek için okurların çaba harcamasını isterler.” cümlesi bir parçanın giriş cümlesi olabilir. Çünkü bu cümle bir düşüncenin devamı özelliği taşımamaktadır. Bir düşünceyi başlatan, bir konuya giriş yapan bir cümle özelliğini göstermektedir. Bu cümlede ele alınan düşünce devam ettirilebilir.

 

“Bence bu, kendini beğenmişliktir.” cümlesi ise giriş cümlesi özelliği taşımaz. Çünkü bu cümle, yukarıda verdiğimiz cümlenin devamı niteliğindedir. “Bence bu” ifadesi bağlayıcı sözdür. Bu cümleyi kendinden önceki cümleye bağlamakta, onun devamı özelliğini taşıdığını göstermektedir. Bu cümlede yazar, “yazdıklarını anlayabilmek için okurların çaba harcamalarını” isteyen yazarların bencil olduğunu belirtmiştir.

 

 

  1. PARAGRAFIN GELİŞME BÖLÜMÜ:

 

Bu bölüm, bağımsız bir cümle özelliğinden çok, kendinden önceki düşüncenin devamı özelliğini taşımaktadır. Çünkü gelişme paragrafında girişte verilen duygu ya da düşünce daha anlaşılır hâle getirilir. Bu yapılırken anlatım tekniklerinden ve düşünceyi geliştirme yollarından da yararlanılır. Bu bölümü oluşturan cümleler, anlam, dil ve anlatım bakımından hem kendinden önceki hem de kendinden sonraki cümlelerle ilgilidir.

 

Sonuç:

 

*Giriş bölümünde verilen konunun her yönüyle açıklandığı bölümdür.

 

*Ana düşünceyi destekleyen yardımcı düşünceler bu bölümde yer alır.

 

*Bu bölümde “tanımlama, benzetme,karşılaştırma, tanık gösterme, örnekleme” gibi düşünceyi geliştirme yollarına başvurur.

 

*Gelişme bölümünde cümle başlarında bağlayıcı öğeler(ama,oysa,çünkü,o halde, mademki, ne var ki…) bulunabilir.

 

*Dil ve anlatım yönünden kendinden önceki ve sonraki cümlelere bağlıdır.

 

 

ÖRNEK:

 

 

  1. PARAGRAFIN SONUÇ BÖLÜMÜ:

 

Paragrafta anlatılan düşünce ile ilgili son sözün söylendiği bölümdür. Bu bölümde ana düşünce verilebilir ya (bilgi yelpazesi.net) da parçada işlenen düşünceler özetlenebilir. Özetlendiği ve bir sonuca gidildiği için de bu bölümde yer yer “öyleyse, sonuç olarak, kısacası, demek ki, yani, böylece…” gibi özet niteliği taşıyan bağlayıcı sözlere yer verilebilir.

 

Sonuç:

 

*Anlatılanların kesin bir sonuca bağlandığı yazının son bölümüdür.

 

*Sonuç, konunun ve anlatılanların bir özeti gibidir.

 

*Bu bölüm bir ya da birkaç kısa cümle ile anlatılır.

 

 

ÖRNEK:

 

(I)Sanat, toplumdaki sayısız iletişim yollarından biridir. (II)Sanat eseri konuşursa, konuşurken de bir dünya koyarsa ortaya, bunu hiç kuşkusuz birileri için yapar. Sanatta güzellik, sanatçının, gerçeğin örtüsünü kaldırarak düşsel bir dünyayı bir biçim aracılığıyla görünür hâle getirmesinden doğar. (III)Böylece sanat eseri de görünür kıldığı şeyin birilerince algılanmasıyla işlevini yerine getirmiş olur.

 

Bu paragraf, “Edebiyat sanatı, toplumdaki sayısız iletişim yollarından biridir.” cümlesi ile başlamıştır. Bu cümle paragrafın giriş cümlesidir. Bu cümle ile konuya giriş yapılmıştır. Burada edebiyatın bir iletişim yolu olduğundan söz edilmiştir.

 

II numaralı bölüm ise paragrafın gelişme bölümüdür. Burada giriş cümlesinde verilen konu açıklanmış, daha anlaşılır hâle getirilmiştir. Son cümle ise paragrafın sonuç bölümüdür. Yazar burada “böylece” ifadesiyle bir sonuca gitmiş, düşüncelerini özetlemiştir. Yazar, giriş, gelişme ve sonuç bölümlerinden hareketle bu paragrafta “Sanat eserlerinin birilerine seslenmek için var olduğunu” anlatmıştır.

 

ÖRNEK:

 

Cimrilerin paraya düşkünlüğünde, temiz, katıksız bir sevginin niteliklerini görmüşümdür hep. Neden derseniz cimriler paranın yalnızca acısını çekerler, Moliere’in eserindeki Harpogan gibi sağlayacağı iyiliklere, mutluluklara boş verirler. Cimriler zengin olmak için değil paraya olan sevgilerini tatmin etmek için para biriktirir. Para kazanmayı amaç edinen kişi ile cimri arasındaki ayrım buradadır. Kısacası cimri kişilerde her zaman aracın gücü, amacın değerini aşmaktadır.

 

İlk cümleyle paragrafa giriş yapılmış, daha sonra bir örnekten de hareketle giriş cümlesinde verilen düşünce daha anlaşılır hâle getirilmiştir. Son cümlede ise paragrafta anlatılanlar özetlenmiş, bu sözlerle esas düşünce verilmiştir: “Kısacası cimri kişilerde her zaman aracın gücü, amacın değerini aşmaktadır.” Yazar, parçada “cimrilerin sadece biriktirmek için para biriktirdiği” düşüncesini anlatmıştır.

 

 

  1. PARAGRAFIN BAŞLIĞI:

 

*Başlık, paragrafın adıdır, ilgi çekicidir.

 

*İnsanı düşünmeye , okumaya zorlar.

 

*Bir iki ya da üç sözcükten oluşur.

 

*Başlık paragrafın konusunu ve ana düşüncesini çağrıştırır.

http://bilgiyelpazesi.com/egitim_ogretim/konu_anlatimli_dersler/turkce_dersi_ile_ilgili_konu_anlatimlar/gelisme_bolumu_gelisme_bolumunun_ozellikleri_1.asp

Yorum Yapın

Yorumlar

Bir Yorum Yapın

Lütfen yorumunuzu girin.
Lütfen adınızı buraya girin.